Een belangrijk risico voor beleggers met een lange termijn horizon zoals pensioenfondsen is de aantasting van de onafhankelijkheid van centrale banken.
Daarvoor waarschuwde ‘economisch voorspeller’ Gabriel Stein op een bijeenkomst van CFA Society VBA Netherlands over scenariodenken.
Aan beide kanten van de Atlantische Oceaan wordt het beleid van de centrale banken bekritiseerd. Vooral de Amerikaanse president Trump probeert opzichtig de voorzitter van de Federal Reserve te manipuleren om de rente niet verder op te trekken.
Vooralsnog lijkt Fed-president Jerome Powell daar ongevoelig voor en blijft het inflatiedoel heilig. Maar voor hoe lang nog? Het zou niet voor het eerst in de geschiedenis zijn dat het paradigma wat de belangrijkste taak van de centrale bank moet zijn, aanzienlijk wijzigt, merkt Stein op.
Onafhankelijkheid centrale banken
De geloofwaardigheid van de centrale banken heeft sinds de financiële crisis ook een behoorlijke deuk gekregen. ‘Heeft de focus op de inflatiedoelstelling de Great Recession kunnen voorkomen of verzachten? Nee.’
En het stimulerende monetaire beleid na de crisis heeft niet tot inflatie geleid, wel tot een enorme stijging van de publieke en private schulden, waarvan de vraag is hoe die in de toekomst gefinancierd moeten worden.
Dit in combinatie met de opkomst van het populisme - een stroming waartoe ook de Franse president Macron gerekend kan worden -, maakt dat Stein de kans op 50 procent schat dat binnen nu en vijftien jaar de onafhankelijkheid van (een of meerdere) centrale banken aan ‘erosie’ onderhevig zal zijn.
Als dat scenario zich voltrekt, dan zal dit waarschijnlijk tot een toename van de overheidsuitgaven en, daarmee samenhangend, de begrotingstekorten leiden. Overheden zullen vervolgens hogere inflatie nastreven, mogelijk in combinatie met financiële repressie zodat de obligatiemarkten zich koest houden.
Als dit pad wordt ingeslagen is de door Stein verwachte uitkomst dat de conjunctuurcycli korter en volatieler worden, waarbij aandelen waarschijnlijk de beste beleggingscategorie zal blijken.
Een ander, zij het minder waarschijnlijk scenario is het uiteenvallen van de eurozone. Stein deelt dit in de categorie ‘black swan’ gebeurtenissen. In dit scenario verlaten een of meerdere landen de muntunie, ofwel de facto of de jure.
Dit zal waarschijnlijk tot een toename van de obligatiespreads leiden, tot aanzienlijk meer volatiliteit op de valutamarkten en aanhoudende onzekerheid totdat duidelijk is dat er niet meer ‘exits’ zullen plaatsvinden. ‘Na Italië is Frankrijk het grootste twijfelgeval’, aldus Stein.
Philips Pensioenfonds
Onder andere Philips Pensioenfonds maakt gebruik van de diensten van de economisch voorspeller. Met beide hiervoor beschreven scenario’s is het fonds ‘in het proces’ ze mee te nemen in haar ALM-studie, vertelde directeur beleggingen Anita Joosten tijdens een aansluitende presentatie.
De twee andere scenario’s zijn de vergrijzing die zal leiden tot een hogere rente en inflatie, en automatisering die leidt tot overcapaciteit en een economische depressie.
Philips Pensioenfonds heeft deze vier scenario’s geselecteerd op basis van drie criteria, namelijk dat ze voldoende afwijkend zijn van het basisscenario, dat ze kwantificeerbaar zijn en voorstelbaar zijn. Toenemend protectionisme en klimaatverandering noemde Joosten lastig te kwantificeren.