Het moest een ‘thuiswedstrijd’ voor onafhankelijke aanbieders van beleggingsonderzoek worden: de invoering van Mifid II. Dankzij die nieuwe EU-beleggingsregels mogen banken en effectenhuizen hun beleggingsonderzoek niet langer gratis weggeven. Iedereen moet nu dus betalen, en dat was nu net het model dat onafhankelijke aanbieders al jaren hanteren. Maar zes maanden na de invoering klinken vooral klachten over dumpingpraktijken.
‘Vooral de grote zakenbanken zijn de laatste zes maanden steeds meer onderzoek gaan verspreiden waarop ze verlies lijden’, zegt Steve Kelly van branchevereniging Euro IRP, die de onafhankelijke aanbieders van beleggingsonderzoek vertegenwoordigt. ‘Terwijl Mifid II vrij expliciet stelt dat dat niet de bedoeling is.’ Een onafhankelijk analist die niet met zijn naam in de krant wil, zegt dat het ‘behoorlijk schraal’ aan het worden is en spreekt van ‘een roofdierachtige prijsstelling’.
‘Gratis’ weggeven beleggingsonderzoek
Tot en met vorig jaar was het de gewoonte voor banken en effectenhuizen om hun beleggingsonderzoek ‘gratis’ te weg te geven. De kosten ervan werden verwerkt in de tarieven van andere diensten, vooral het uitvoeren van transacties. Maar met Mifid II zijn die geldstromen uit elkaar getrokken: voor de rapporten en diensten van analisten moet apart worden betaald. Dat komt de transparantie ten goede en haalt ongewenste prikkels uit het systeem, zoals de publicatie van research die aanzet tot het doen van transacties.
Het gevolg is dat vermogensbeheerders voortaan uit eigen zak voor de rapporten betalen. Volgens schattingen geven ze nu een kwart tot een derde minder uit aan beleggingsonderzoek. Maar voor zakenbanken is het essentieel dat zij hun rapporten blijven afnemen. Daarmee kunnen de zakenbanken namelijk laten zien dat ze een groot netwerk van beleggers hebben, en dat is een voorwaarde om lucratieve opdrachten binnen te slepen van bedrijven, zoals beursgangen of aandelenemissies. Hierdoor is het aantrekkelijk beleggingsonderzoek onder de kostprijs weg te geven.
Concurrentieoverwegingen
Het schoolvoorbeeld is JPMorgan, waar een klant voor $10.000 per jaar al toegang krijgt tot al het onderzoek. ABN Amro en ING willen uit concurrentieoverwegingen niet ingaan op de tarieven die zij rekenen voor hun onderzoek. Maar in de markt klinkt het dat de catalogusprijzen in Nederland ook rond dat niveau liggen - waarbij moet worden opgemerkt dat klanten eenvoudig grote kortingen kunnen bedingen.
Tegen de geest van de nieuwe regels in is de ene subsidie - via transactiekosten - door de grote banken vervangen door een andere subsidie, zo stellen de onafhankelijke aanbieders: via die inkomsten uit bijvoorbeeld aandelenemissies. Kelly: ‘Dat is een teleurstelling en het beschadigt de sector.’
AFM onderzoekt effecten Mifid II
De Britse toezichthouder FCA heeft al gezegd de tarieven scherp in de gaten te houden. In Nederland is de Autoriteit Financiële Markten (AFM) nog bezig met een onderzoek naar de effecten van Mifid II en kan nog niets zeggen over de uitkomsten, aldus een woordvoerder. De toezichthouder noemt het wel ‘een logisch uitgangspunt dat de kosten voor het produceren van research worden gedekt door de begrote inkomsten’.
Ter verdediging van de zakenbanken is het zo dat die allemaal ook een eigen vermogensbeheerder hebben, waarvoor het onderzoek toch moet worden uitgevoerd. Zo bezien zijn alle extra inkomsten uit verkoop aan derden mooi meegenomen.
‘Een thuiswedstrijd’
Henk Slotboom van het onafhankelijke researchhuis The Idea was degene die de nieuwe spelregels een jaar geleden in het FD ‘een thuiswedstrijd’ noemde. Nu ziet hij dat de tarieven van veel partijen ‘nogal laag’ zijn. ‘Dat was wel even spannend voor ons. Bestaande klanten wisten wat ze voor hun geld kregen. In gesprekken met nieuwe klanten werd vaak wel even bedenkelijk gekeken als ze onze prijzen hoorden.’ Toch zegt hij er per saldo op vooruit te zijn gegaan. Over dumpingpraktijken wil hij zich dan ook liever niet uitlaten.
Copyright: Het Financieele Dagblad, 11 juli 2018
Meer achtergronden op Fondsnieuws.nl
- ‘Mifid III in 2026’
- AFM over Mifid II: Vrees is waarheid geworden
- ‘Mifid II-regels voor research veranderen het landschap’