De onrust op de financiële markten, die de afgelopen weken gepaard ging met dalende koersen, kan niet worden gezien als een tijdelijke correctiefase. Dat stelt hoofdeconoom Claudio Borrio van de Bank voor Internationale Betalingen (BIS) in een toelichting op het dit weekend gepubliceerde kwartaalrapport.
‘De recente hobbel is er waarschijnlijk slechts één in een reeks’, zegt Borrio. Volgens hem moet niemand opkijken van de huidige situatie, omdat lage rente en hoge, wereldwijde schulden, in combinatie met de normalisering van het monetaire beleid van centrale banken, wel een grote uitdaging móest worden.
Hij wees daarvoor ondermeer naar het beleid van de Amerikaanse centrale bank. Eerst was er sprake van angst, omdat de Fed aankondigde de rente in meerdere stappen te zullen gaan verhogen, wat als nadelig werd beschouwd voor aandelen. Vervolgens kwam Fed-president Jerome Powell er weer op terug, wat tot een inverse rentestructuur leidde, wat wil zeggen dat de korte rente boven de lange rente uitsteeg. Dit wordt in de markten doorgaans opgevat als de aankondiging van een (toekomstige) recessie.
Bekijk hier het kwartaalrapport van de BIS
In de markt wordt er rekening mee gehouden dat de ECB na de zomer van 2019 haar rentebeleid ook gaat verkrappen, wat tot aanvullende onzekerheid in de markten zal leiden. Wereldwijd zijn op de aandelenmarkten in het afgelopen kwartaal verliezen geleden van gemiddeld 8 tot 10 procent.
Tegelijkertijd zijn ook de spreads gestegen van Europese en Amerikaanse bedrijfsobligaties. Daarbij liggen vooral de risicovollere Amerikaanse bedrijfsobligaties (rating-BBB) onder vuur, omdat het risico op wanbetalingen stijgt. BIS wijst erop dat dit schuldpapier maar liefst eenderde uitmaakt van de totaal uitstaande bedrijfsleningen in de wereld. Borio spreekt van een ‘donkere wolk die boven beleggers hangt’.
Indien de economie afzwakt en deze leningen worden afgewaardeerd dan ontstaat er substantiële druk op een toch al illiquide markt, waarschuwt Borrio van de BIS, ook wel de ‘bank der centrale banken’ genoemd. ‘In dat geval kunnen en gemakkelijk brede schokgolven ontstaan.’
In het rapport wordt ook gewezen op het toegenomen risico van hefboomleningen, de zogenoemde ‘leveraged loans’. Voor dit type leningen bestonden vroeger allerlei beschermingsvoorwaarden, maar tegenwoordig zijn deze voorwaarden voor 80 procent versoepeld. In de VS staat voor bijna 1200 miljard dollar van dit papier bij beleggers en investeerders uit.