Slechts een beperkte groep particuliere beleggers loopt warm voor ETF’s. Maar akers van ETF’s verwachten dat daar volgend jaar verandering in komt. Mede dankzij banken die deze beleggingsvorm in het licht van het provisieverbod dan noodgedwongen meer gaan promoten.
De grafieken met de groei in Europa van het belegde vermogen in Exchange Traded Funds (ETF’s) ogen spectaculair. Volgens marktanalist Lipper zat er deze zomer ruim 250 miljard euro in deze fondsen die indices nabootsten. Marktleider iShares, het ETF-huis van Blackrock, zag dit jaar ruim 10 miljard euro nieuw kapitaal binnenstromen.
Liquide producten
De groei is vooral te danken aan institutionele beleggers die op zoek zijn naar goedkope en liquide beleggingsproducten. ‘Voor die beleggers was 2008 het jaar waarin duidelijk werd hoe groot het belang van liquiditeit is’, zegt Gert-Jan Verhagen (foto), hoofd iShares Nederland. ‘Sindsdien zijn veel institutionele beleggers overgestapt op ETF’s.’
De ETF’s hebben het imago van nieuw en innovatief, maar bestaan toch al twee decennia. Twintig jaar geleden, in 1993, kwam de eerste EFT in de VS op de markt. Daar zijn ze al veel meer ingeburgerd dan in Europa. ‘De Amerikaanse markt loopt zo’n vijf jaar voor op de Europese markt’, stelt Verhagen.
In de VS is de particuliere belegger vertrouwd met ETF’s. Circa de helft van het geld in ETf’s is afkomstig van particulieren. In Europa is het hoogstens 30 procent volgens iShares. De exacte getallen voor Nederland zijn niet bekend, maar ons land is beslist geen koploper.
Kennis particuliere belegger
De kennis van de Nederlandse beleggers van ETF’s is nog gering blijkt uit een onderzoek verricht in opdracht van Binck-dochter Think ETF’s, een Nederlandse ETF-aanbieder. TNS Nipo ondervroeg doorsnee beleggers en particulieren die hun geld deels in ETF’s steken. De gewone belegger zeggen die drie letters maar weinig. De term tracker is veel bekender.
Volgens Martijn Rozemuller, directeur van Think ETF’s, zijn de beleggers die de ETF’s niet kennen juist de beleggers voor wie ze veel toegevoegde waarde hebben. ‘Deze groep wil weinig tijd besteden aan beleggen, vindt lage kosten belangrijk en belegt voor de langere termijn. Bovendien hecht 80 procent van deze beleggers geen of weinig belang aan het verslaan van de index.’
Rozemuller, Verhagen en andere ETF-verkopers verwachten volgend jaar een doorbraak op de particuliere markt als de distributievergoeding die banken van beleggingsfondsen ontvangen, in de ban gaat.
Provisieverbod en ETF’s
‘In Groot-Brittannië is onlangs die provisie afgeschaft’, zegt Verhagen. ‘Omdat aanbieders van ETF’s geen vergoeding geven aan hun distributeurs, is er een gelijk speelveld ontstaan waardoor er daar een enorme toename is in het gebruik van ETF’s.’
Wie op dit moment ETF’s via zijn bank wil kopen, moet beschikken over een behoorlijke dosis doorzettingsvermogen. ETF’s liggen nog niet op kijkhoogte. De meeste banken geven ook weinig informatie over ETF’s zeggen de klanten in het TNS Nipo-onderzoek. Banken hebben er ook weinig belang bij.
Een klant in een beleggingsfonds levert al snel 0,5 procent per jaar op; een ETF-belegger slechts een fractie van dat bedrag.
RendeMix
De verwachting is dat banken eenvoudige modelportefeuilles gaan aanbieden die voor een groot deel zijn opgebouwd uit ETF’s. Rabobank heeft al een vijftal portefeuilles onder de naam RendeMix. Tot deze zomer zaten er actieve Robeco-fondsen in RendeMix. Die zijn vervangen door indexfondsen en ETF’s van iShares.
Dit soort modelportefeuilles zijn een oplossing voor beleggers die duizelig worden als ze honderden ETF’s op hun scherm zien. Dit is een neveneffect van het succes van ETF’s: er is een wildgroei aan ETF. Een deel zal op termijn wegens gebrek aan belangstelling worden opgedoekt.
Bij RendeMix spelen indexfondsen een relatief grote rol. Hierdoor is RendeMix slechts eenmaal per dag verhandelbaar in tegenstelling tot ETF’s die je tijdens de beursuren voortdurend kunt kopen en verkopen. Rabo heeft gekozen voor indexfondsen omdat die iets goedkoper zijn dat vergelijkbare ETF’s en het type belegger dat in RendeMix stapt niet ‘s ochtends koopt en ‘s middags weer verkoopt.
Beleggen in ETF’s heeft niet alleen te maken met liquiditeit en lage kosten, maar ook met de overtuiging dat meeste actieve beleggers de index nooit langdurig verslaan. En dat het vinden van de fondsmanager die dat wel kan onbegonnen werk is.
Rust en eenvoud
‘Ik zie het simpel’, zegt Marc Vijver, een van de oprichters van The Index People. ‘Ga op de maan staan en kijk naar de aarde. Dan zie je bedrijven die hun toekomstige kasstromen verdelen onder beleggers. Iedere laag tussen bedrijf en belegger is een kostenpost. Beleggers als groep ontvangen daardoor een minder groot deel van de kasstroom.’
Voor The Index People reden alleen passieve beleggingen - vaak institutionele indexfondsen - te gebruiken. Vijver: ‘Het belang van de eindbeleggers is rust en eenvoud. Zodra je extra kosten gaat maken voor transacties of actief beheer is het een hobby die geld kost.’
Core-satellite
Niet alle vermogensbeheerders die ETF’s omarmen, kiezen voor enkel passieve beleggingen. Sommigen geloven meer in de core/satelllite-aanpak. De kern van de portefeuille bestaat uit indexproducten aangevuld met actieve fondsen. Zo heeft vermogensbeheerder IBS een deel van zijn ETF’s ingeruild voor actieve fondsen.
‘Door het afschaffen van de distributievergoeding kruipen de kosten van sommige ETF’s en fondsen naar elkaar toe’, zegt Rogier Rake van IBS. ‘Vooral bij de meer exotische markten lopen de kosten niet meer zo ver uiteen.’
Indexknuffelaar
‘Actieve fondsen kunnen dan een alternatief zijn voor een etf. Bij de selectie van geschikte fondsen komen we doorgaans uit bij fondsen van kleinere vermogensbeheerders die echt afwijken van de index. Als je indexknuffelaar wilt hebben, is een etf voordeliger’, aldus Rake.
‘Op sommige markten is een actief fonds beter omdat zo bepaalde risico’s vermeden kunnen worden’, stelt Rake. ‘Een fonds dat belegt in junkbonds kan bijvoorbeeld leningen verkopen van een bedrijf dat failliet dreigt te gaan. Een indexfonds kan dat niet doen.’