De winnaars van een Morningstar Award hebben een knappe prestatie geleverd. Maar een aanbeveling om het betreffende beleggingsfonds te kopen is het beslist niet.
‘De prijs is grotendeels gebaseerd op rendementen uit het verleden, en die bieden, zoals we weten, geen garantie voor de toekomst’, zegt San Lie, hoofd research Benelux van de fondsbeoordelaar.
De awards, die in Nederland dit jaar voor de tiende maal werden uit gereikt, zijn een erkenning voor die beleggingsfondsen (en fondshuizen) die de afgelopen jaren het beste hebben gepresteerd ten opzichte van hun peer group. De genomineerden worden grotendeels geselecteerd op basis van kwantitatieve gegevens. ‘De prijzen zijn daarmee een verlengde van de Morningstar-sterren die we aan fondsen geven. Die hebben evenmin voorspellende kracht.’
Toch trekken beleggers − retail én professioneel − zich daar in de praktijk weinig van aan, gelet op de onevenredig grote instroom voor fondsen met vier en vooral vijf sterren. Beleggers denken dat je de performance van succesvolle fondsen kunt doortrekken naar de toekomst, maar dat is niet altijd terecht. Zo toonde het Persistence Scorecard-onderzoek van S&P vorig jaar nog maar eens aan dat weinig fondsen zich over een langere periode in de voorhoede weten te handhaven.
Nooit eerste worden
Ook het winnen van een fondsprijs heeft dat onbedoelde effect op beleggers, stelt Lie. ‘Wij weten uit ervaring dat veel beleggers de Morningstar Awards aangrijpen om hun eigen portefeuille nog eens tegen het licht te houden en soms fondsen te ruilen voor één of meerdere van de winnen de fondsen.’
Fondshuizen zouden daarom in hun marketinguitingen wel wat meer de nadruk mogen leggen op de selectiecriteria op basis waarvan de prijs is toegekend, erkent hij. ‘Zeker als het gaat om een prijs die enkel op basis van het rendement over het afgelopen jaar is toegekend. Eigenlijk mogen die prijzen wat mij betreft meteen de prullenbak in.’
Betreft het een Morningstar Award die een fondshuis in de wacht sleept, dan ligt het volgens hem iets genuanceerder. ‘Je kunt dan wel degelijk spreken van een knappe prestatie. Om een concreet voorbeeld te noemen: voor de categorie aandelen wereldwijd deden dit jaar maar liefst 242 beleggingsfondsen mee. Als je dan de beste bent, en niet alleen in 2013, maar ook op drie- en vijfjaarsbasis goede prestaties hebt neergezet, is dat iets waar je als fondshuis, en wellicht meer nog als fondsbeheerder, trots op mag zijn.’
Nader onderzoek
Een Award is dus geen koopadvies, maar een winnend fonds is welde moeite waard om nader te onder zoeken. ‘De prijswinnaars kunnen aan het begin van een zoektocht naar een nieuw fonds zeker worden meegenomen.’
Voorts is het vooral interessant te kijken naar de zogeheten Morningstar Analyst Rating, een beoordeling op basis van informatie over onder meer het beheerteam en de kosten. ‘Deze rating zegt volgens ons wel degelijk iets over de toekomstige prestaties van een fonds.’
Grote fondshuizen als BlackRock en BNP Paribas Investment Partners zijn in Nederland bij de Morningstar Awards nog nooit in de prijzen gevallen, al waren ze er wel enkele malen dichtbij. ‘Dat ze uiteindelijk niet winnen wil nog niet zeggen dat ze geen toppers in hun assortiment hebben. Je kunt de Tour de France ook winnen zonder een dagoverwinning te behalen.’
Wat Lie terugblikkend op tien jaar Morningstar Awards ook opvalt is dat er een aantal fondsaanbieders is die het jaar in jaar uit goed doen in bepaalde categorieën. ‘Zo moet je bijvoorbeeld voor een aandelenfonds in opkomende markten vrijwel zeker bij First State en Aberdeen zijn.’
Gerrit Zalm
Interessant om te noemen vindt hij daarnaast de wederopstanding van actieve fondsen, nadat ze in 2011 ten dode werden opgeschreven. ‘Dat jaar was, met de kennis van nu, gewoon een heel moeilijk jaar voor actieve fondsen. Nadat het aantal genomineerde ETF’s vorig jaar al afnam, was deze productcategorie dit jaar zelfs volledig afwezig. Actief management is dus nog zeker niet dood. En door de afschaffing van de kickback zullen actieve fondsen naar verwachting nog eerder in staat blijken om hun index te verslaan en daarmee dus ook ETF’s, al verlagen die ook telkens hun prijzen.’
Ook de Morningstar Awards zelf zijn continu aan een zekere evolutie onderhevig. Zo werd in 2005, toen toenmalig minister van Financiën Gerrit Zalm de prijzen uitreikte, nog een Award toegekend voor meest innovatieve fonds. Op een gegeven moment is daarmee gestopt, omdat, zo valt in het juryrapport uit die tijd te lezen, ‘we geen fonds konden vinden dat voldeed aan onze criteria.’
Tsjechië en Slowakije-fonds
Ook de Award voor het fonds met het hoogste absolute rendement over het afgelopen jaar is geschrapt. Dat Lie dergelijke prijzen nu verfoeit, komt mede door een ervaring uit 2005 toen deze prijs naar het Tsjechië en Slowakije-fonds van MEI ging.
‘Toen wij een aantal jaren later besloten het Tsjechië en Slowakije-fonds kwalitatief te gaan analyseren en beoordelen, bleek er zo veel mis voor wat betreft het managen van de grote outflows, dat een van onze toenmalige fondsanalisten besloot dit fonds de analyst rating “Impaired” te geven. Dat is nog negatiever dan onze huidige rating “Negative”. Een unicum in de Nederlandse fondswereld.’