De stresstest voor banken eind deze maand zal voor grote beursgenoteerde banken geen problemen opleveren. Wel zal deze ECB-test het vertrouwen in de financiële sector weer wat verder opvijzelen.
Fondsmanagers hebben echter niet al te hoge verwachtingen van Europese banken. Analisten die de bankensector op de voet volgen, verwachten eind deze maand geen vuurwerk. ‘De uitkomst van de stresstest is een non-event,’ zegt Joost de Graaf, portfolio- manager bij Kempen Capital Management.
‘Er komen geen schokkende nieuwe feiten boven water,’ stelt Patrick Lemmens, portfoliomanager van het Robeco New World Financials Equity-fonds. ‘Alle grote banken heb- ben voldoende vet op de botten om te slagen voor de test,’ meent Paul Vrouwes (foto), fondsmanager van het ING Financials Fund.
Dat wil niet zeggen dat de Asset Quality Review van de ECB zonder betekenis is. ‘Grote banken hebben de afgelopen kwartalen van alles gedaan om straks te slagen voor die test. Sommige bankiers moesten naar Frankfurt komen om uit te leggen waarom ze afwijken van een bepaald gemiddelde,’ zegt Lemmens.
Vers kapitaal
Sommige banken zoals Deutsche Bank hebben aangeklopt bij de aandeelhouders om vers kapitaal op te halen. Verder hebben banken dividend ingehouden om het eigen ver- mogen te spekken. Andere instellingen hebben onderdelen verkocht en risico afgebouwd om hun balans op orde te krijgen. Lemmens vergelijkt het met een goede voorbereiding op je autorijexamen. ‘Je doet van tevoren een paar proefexamens. Dan ben je vrijwel zeker dat je slaagt.’
De analisten sluiten desalniettemin niet uit dat er een paar kleinere banken zakken voor het examen, zoals onlangs een Oostenrijkse bank. ‘Misschien dat een kleine bank in Portugal of Griekenland niet ongeschonden door de test komt. Het versterkt het vertrouwen van het publiek in de stresstest, maar heeft geen grote gevolgen voor de bankensector,’ zegt Vrouwes.
De stresstest markeert de overgang naar de bankenunie: de ECB wordt hoofdtoezichthouder in het kader van het EU-beleid om banken op Europees niveau in de gaten te houden. ‘Er is de ECB veel aan gelegen streng te testen,’ zegt Lemmens. ‘Dit is de laatste stresstest vóór banken gaan vallen onder het toezicht van de ECB. De ECB kan het zich niet veroorloven steken te laten vallen.’
ECB in spagaat
Volgens de managers Joost de Graaf en Heinie Hakker van Kempen Capital Management komt de ECB meer en meer in een spagaat doordat de centrale bank twee doelen nastreeft. ‘Aan de ene kant moet de ECB de strenge Europese toezichthouder zijn en aan de andere kant is er de monetaire functie. De ECB probeert met goedkoop geld de economie te stimuleren. Dat veroorzaakt spanning. Streng toezicht staat haaks op een ruimhartiger kredietbeleid,’ zegt Hakker.
Banken lijken vooralsnog weinig interesse te hebben in nog meer goedkope funding. Ze hebben in de laatste ronde met goedkoop ECB-geld (TLTRO) niet massaal toegehapt. ‘Ze moeten het geld ook weer kwijt kunnen. Als er nauwelijks vraag is naar krediet, kan een bank daar weinig aan veranderen,’ aldus Hakker.
Er zijn uitzonderingen, weet Lemmens. ‘UniCredit is in Italië de boer op gegaan met goedkope kredieten voor het mkb. De boodschap was: wij krijgen geld tegen een lage rente van de ECB en daar kunt u nu ook van profiteren. Een groot deel van het ECB-geld was al uitgezet. Het toont aan dat banken zelf de vraag kunnen stimuleren,’ zegt Lemmens.
In vergelijking met de VS heeft het in Europa jaren langer geduurd voor- dat de bankensector weer op orde was. ‘In de VS was het een stuk eenvoudiger te organiseren. Daar was al één toezichthouder. Daar was het mogelijk de leiders van de grote ban- ken bij elkaar te roepen en afspraken te maken. In Europa zat je met ver- schillende toezichthouders, munten en overheden,’ zegt Vrouwes.
Banken naar normaliteit
De bankexperts verwachten dat de stresstest zal helpen banken weer te gaan zien als een normale sector. ‘Er zijn nog steeds beleggers die Europese banken mijden omdat ze die zien als een risicovolle sector. Ze zijn meestal onderwogen in banken. Na de test zullen ze wellicht gaan bijkopen,’ zegt Vrouwes.
Een goed rapport van de ECB wil niet zeggen dat het hele Europese bankwezen brandschoon is. ‘Er blij- ven een paar grote rechtszaken of schikkingen boven de markt hangen,’ zegt Vrouwes. ‘De hoge boetes die banken moeten ophoesten, kunnen het eigen vermogen flink verlagen.’ De ECB mag vanaf november boetes opleggen ter hoogte van 10 procent van de omzet van de bank.
Beleggers hebben meer over voor Amerikaanse dan voor Europese ban- ken. ‘De verklaring is de verwachting dat de winstgevendheid in Europa achterblijft bij de VS,’ zegt Hakker. De
Amerikaans bankensector is bovendien makkelijker te overzien dan de situatie in Europa.
De Graaf: ‘In de VS is de bankensector veel homogener. In Europa zijn de verschillen per regio erg groot. In Scandinavië zijn de banken bijvoorbeeld goed gekapitaliseerd en betalen ze een goed dividend uit. Ook in de Benelux is het bankwezen redelijk gezond. Duitsland heeft daarentegen een zwak bankenstelsel en weinig banken die beursgenoteerd zijn.’
Omdat Europese banken rekening moeten houden met aanhoudend lage groei heeft Lemmens als belegger weinig interesse in grote Europese banken. ‘De combinatie lage groei en lage rente beperkt de verdiencapaciteit van banken. Ons fonds is flink onderwogen in banken. In de benchmark zijn banken goed voor 40% procent. Wij komen niet verder dan 20 procent. En dan beleggen we vooral in banken in landen zoals Indonesië, Thailand en Mexico.’
Empire builders
Toch zijn er in Europa wel aantrekkelijke banken te vinden, volgens Lemmens. ‘We zijn op zoek naar banken die goed presteren in een bepaald markt(segment), zoals private banking of emerging markets. Wij hebben bijvoorbeeld KBC, National Bank of Greece, Julius Baer en BBVA in portefeuille.’
In opkomende markten is het voor banken een stuk eenvoudiger om flink te groeien omdat nog lang niet iedereen een creditcard of beleggingsrekening heeft. Europese ban- ken die deels actief zijn in opkomende markten hebben daarom een streepje voor.
‘Een Franse bank die bijvoorbeeld ook aanwezig is in Midden- en Oost-Europa groeit nauwelijks op de thuismarkt, maar wel in andere landen met een opkomende middenklasse,’ aldus Vrouwes. Kempen waarschuwt wel voor Franse banken die al te enthousiast op overnamepad gaan. De Graaf: ‘Franse banken zijn vaak “empire builders”.
Zo heeft BNP Paribas de Poolse activiteiten van Rabobank overgenomen. Zodra banken gaan uitbreiden door middel van overnames is het de vraag of er nog geld overblijft voor de aandeelhouders. En of er niet te veel wordt betaald voor de gekochte banken.’
Digital finance
Lemmens belegt met zijn fonds in de financiële sector in de breedste zin van het woord. Een van de thema’s van het fonds is ‘digital finance.’ Denk aan IT-bedrijven die banken helpen bij betalingsverkeer, beveiliging en informatiesystemen.
‘Indirect profiteren die ondernemingen van het strengere toezicht,’ zegt Lemmens. ‘Voorheen had een bank een paar weken de tijd om te rapporteren aan de toezichthouder. Nu eist de ECB dat de cijfers al na een paar dagen in een bepaald format beschikbaar zijn. Dat stelt hoge eisen aan de interne systemen. Daar hebben banken de afgelopen tijd veel in geïnvesteerd.’
Hoewel het Robeco-fonds van Lemmens flink afwijkt van de index lag het rendement de eerste drie kwartalen dicht in de buurt van het Morningstar-gemiddelde voor financiële fondsen (9,4 procent). De financiële sector deed het met name goed vanwege het herstel van Spaanse banken.
Het ING Financials Fund van Vrouwes bleef 2,5 procentpunt achter bij het sectorgemiddelde. ‘We hebben een slecht jaar tot nu toe,’ beaamt Vrouwes. ‘We bleven te lang in banken in Noord-Europa zitten en hebben minder geprofiteerd van het herstel van Spaanse banken.’ Verder belegde het fonds in Sberbank. Deze Russische bank heeft zwaar te lijden onder de internationale sancties tegen Rusland.
Dit artikel staat in het Fondsnieuws-magazine dat woensdag bij het FD verschijnt en deel uitmaakt van een themagedeelte over de eurozone.