Het lijkt vloeken in de kerk. Een groep Amerikaanse bedrijven zegt afscheid te nemen van de doctrine waarin het creëren van zoveel mogelijk aandeelhouderswaarde voorop staat. Maar voorlopig blijft het bij woorden, en keren S&P 500-bedrijven meer dan ooit uit aan hun aandeelhouders.
Vorig jaar trakteerden de vijfhonderd grootste Amerikaanse bedrijven hun aandeelhouders op 1262 miljard dollar, een recordbedrag. Pakweg een derde daarvan verdween in de vorm van dividend direct in de zakken van particuliere en institutionele beleggers.
Voor de resterende 806,4 miljard dollar kochten de bedrijven hun eigen aandelen in. Ook deze miljarden komen ten goede aan de aandeelhouders, die de totale winst van het bedrijf voortaan onder minder stukken hoeven te verdelen. Het bedrag dat de bedrijven aan aandeleninkoop uitgaven was maar liefst 55,6 procent hoger dan een jaar eerder, berekenden analisten van S&P Dow Jones Indices.
Aandeelhouders hadden vorig jaar om twee redenen de wind in de rug. Allereerst draaide de Amerikaanse economie de afgelopen jaren op volle toeren, waardoor de winsten van de bedrijven flink stegen.
Daarnaast profiteerden ondernemingen van een grootscheepse belastingverlaging die president Donald Trump eind 2017 doorvoerde. Die hield onder andere in dat bedrijven hun in het buitenland behaalde en opgepotte winsten tegen een gereduceerd tarief ‘onshore’ konden halen. Goed nieuws voor S&P 500-multinationals als Apple, Pfizer en Google-moeder Alphabet, die gezamenlijk vele honderden miljarden hadden gestald in belastingparadijzen. De meestgebruikte bestemming van dit buitenlandse vermogen: uitkeren aan de aandeelhouder.
Het Atlantische Rijnland
Wie de brief die de bestuursvoorzitters van zo’n tweehonderd Amerikaanse bedrijven maandag ondertekenden leest, zou kunnen denken dat er snel een einde komt aan zulke verwennerij. Voordat de bedrijfsleiders bij het nemen van een besluit aan de maximalisatie van aandeelhouderswaarde denken, wegen zij voortaan de belangen van hun klanten, werknemers, leveranciers en de samenleving mee. Het Rijnlandse model vindt weerklank aan de overkant van de Atlantische Oceaan.
Onder de ondertekenaars zijn de bestuursvoorzitters van Apple, Oracle, Pfizer, Bank of America, Cisco en J.P. Morgan. Dat is opvallend. Van alle in de S&P 500 genoteerde bedrijven spendeerden deze bedrijven in de eerste drie maanden van 2019 het meeste geld aan de inkoop van eigen aandelen.
Sowieso was Apple de afgelopen vijf jaar de onbetwiste kampioen aandeelhouders verwennen. Het technologiebedrijf kocht in deze periode voor maar liefst 234,7 miljard dollar eigen aandelen in, ruim drie keer zoveel als nummer twee Microsoft.
Gat tussen top en werkvloer
Of zij het menen of niet, de bestuursvoorzitters laten door de brief te ondertekenen zien dat zij de tijdsgeest goed aanvoelen. Het groeiende gat tussen de bovenlaag en de rest van de samenleving is een heet hangijzer geworden.
Om de verhoudingen rechter te trekken nemen politici de royale uitkeringen aan aandeelhouders op de korrel. Zo lanceerde de Amerikaanse senator Bernie Sanders, die het bij de presidentverkiezingen van 2020 wil opnemen tegen Donald Trump, eerder dit jaar in een opiniestuk het idee dat bedrijven pas eigen aandelen mogen inkopen nadat zij de arbeidsvoorwaarden van hun personeel hebben verbeterd, bijvoorbeeld door het minimumloon te verhogen.
De oplossing van Sanders is nieuw, de kritiek niet. Eigen aandelen inkopen in plaats van investeren wordt gezien als ideeënarmoede. Daarnaast wekken bestuursvoorzitters die aandeleninkoopprogramma’s introduceren de verdenking zichzelf te bevoordelen. Door aandelen in te kopen stijgt de winst per aandeel en daarmee de waarde van hun eigen aandelenpakket. Bovendien is de winst per aandeel in veel gevallen een belangrijke variabele voor de bepaling van de hoogte van hun bonus.
Nog hogere uitkeringen verwacht
Ondanks alle kritiek gaat het feest voorlopig nog wel even door, verwachten de analisten van S&P Dow Jones. Zij voorspelden in maart dat de kans groot is dat de S&P 500-bedrijven dit jaar voor het eerst in de geschiedenis voor meer dan 1000 miljard dollar aan eigen aandelen inkopen. In 2018 hadden deze ondernemingen bijna 1400 miljard dollar aan cash op hun balans staan. In de woorden van S&P Dow Jones-analist Howard Silverblatt: ‘Genoeg om alles te doen wat ze willen.’
Ook over dividenden hoeven beleggers zich de komende jaren geen zorgen te maken. Analisten van Goldman Sachs schreven vorige week in een rapport dat zij verwachten dat het dividend per aandeel van S&P 500-bedrijven tot en met 2028 met gemiddeld 3,5 procent per jaar zal stijgen. ‘Een gezonde voortdurende groei van het dividend.’
Copyright: Het Financieele Dagblad, 21 augustus 2019