‘The most hated bull market of all times’ is donderdag 12 maart 2020 officieel ten grave gedragen. Dat gebeurde met een paukenslag: de S&P 500 leverde 9,51 procent in en belandde daarmee officieel in de ‘bear market’, die de Dow Jones index een dag eerder was binnengegaan.
Maar liefst 11 jaar heeft de stierenmarkt geduurd. Begin maart 2009 verklaarde de toenmalige topman van Citigroup dat de ‘bodem bereikt was’. Vandaar ging Wall Street bergop, gevolgd door andere beurzen in de wereld.
Het werd een herstel dat gedragen werd door een combinatie van dalende rentes, oplopende (bedrijfs)schulden, kwantitatieve verruiming en aandeleninkoop door bedrijven zelf. Het werd ‘the most hated bull market of all times’ genoemd, omdat de fors stijgende aandelenkoersen niet zozeer werden gedragen door hogere productiviteit, innovatie of autonome groei, maar door de verslavende middelen die constant werden toegediend door monetaire autoriteiten en werd ondersteund met buy backs door het bedrijfsmanagement zelf.
Carl Icahn, de activistische Amerikaanse belegger, stelde op Yahoo Finance dat nog steeds veel aandelen ‘te duur’ zijn. Het gaat dan om bedrijven die zich vol geladen hebben met schulden om die inkoop van eigen aandelen te kunnen financiëren.
Van bull naar bear’
De overgang van een bull naar een bear market is een feit als er sprake is van een daling vanaf de top van meer dan 20 procent. Dat was woensdag het geval voor de Dow Jones index en vanaf donderdag voor de S&P 500. Ook de AEX-index ging donderdag knock-out met het op één na grootste dagverlies ooit: -10,75 procent.
In België was de klap nog groter: -14,21 procent schreef de Bel20 af, de Franse Cac leverde -12,28 procent in, de Engelse FTSE -10,49 en de Euro Stoxx 50 -12,40 procent. Zelfs goud kan de belegger niet meer bekoren: het edelmetaal verloor -2,72 procent.
Pandemie
Het door de Wereldgezondheidsorganisatie WHO aangekondigde feit dat we nu in een fase van pandemie zijn beland heeft de schrik en de paniek er goed ingebracht: in Azië gingen de koersen vannacht verder omlaag. De Japanse Nikkei leverde iets meer dan -6 procent in. Op andere naburige aandelenmarkten zijn de verliezen meer dan -3 procent. Toch zijn deze verliezen in deze regio nu substantieel lager dan in Europa en de VS.
Dat wordt mede verklaard uit het feit dat de verspreiding van het coronavirus er nu onder controle lijkt te zijn, zoals Chinese autoriteiten hebben verklaard, terwijl ook Japan zeer voortvarend op het virus lijkt te hebben gereageerd. Ervaring met het Sars-virus in 2003 lijkt daarbij geholpen te hebben.
Ondertussen verschijnen op het internet uitstekende artikelen die de verspreiding van het virus - en vooral de snelheid ervan - in beeld brengen. Belangrijkste les: Europa heeft ‘too late, too little’ gedaan. Italië laat nu zien met wat voor maatschappelijke en economische ontwrichting dat gepaard gaat. Een inzicht dat gisteren vrijwel alle Europese lidstaten tot draconische maatregelen aanzette, waarmee landen letterlijk op slot gaan en het risico dreigt van economsche activiteit tot stilstand komt.
We zitten in Europa nu waarschijnlijk al in een recessie en dat is waar financiële markten op vooruit lopen. Als die officiële cijfers in april worden gepubliceerd, kan dat het consumenten- en producentenvertrouwen verder aantasten.
Waar eindigt dit?
De hamvraag is waar dit eindigt: Ray Dalio van de Amerikaanse hedgefondsmanager Bridgewater die de uitbraak van het coronavirus in China wél vanaf dag 1 serieus nam, schreef daar een interessante beschouwing over op Linkedin.
Daarin vergelijkt hij enkele virusuitbraken, zoals die van corona, Sars en de Spaanse griep. Die laatste was de ergste, met 500 miljoen geïnfecteerden en 50 miljoen doden, in iets meer dan een jaar tijd, nota bene tijdens de Eerste Wereldoorlog.
Dalio laat zien dat er een onbetwistbare correlatie is tussen de indamming van het virus en het herstel van de beurzen. Zo gingen de aandelenmarkten onderuit toen Sars in 2003 toesloeg, maar herstelden zich snel toen deze succesvol was ingedamd.
Wat dat betreft zijn de maatregelen die overheden thans wereldwijd nemen een bitter, maar onvermijdelijk medicijn. Dit is geen tijd voor zachte heelmeesters. De financiële markten hebben er belang bij dat het virus snel wordt uitgebannen. Als dat lukt, dan kunnen de projecties van zakenbank Goldman Sachs opgang doen: een koersdaling vanaf de top van 30 procent, waarna aan het einde van dit jaar herstel volgt en de S&P ongeveer op het niveau het jaar uitgaat waarmee het 2020 inging - surrealistischer kan het nauwelijks.
De oorzaak daarvan is dat we niet om TINA - There is No Alternative - heen kunnen: er is veel meer geld en ambitie in de wereld dan dat er aantrekkelijke, stabiele beleggingsmogelijkheden zijn, vooral nu monetaire autoriteiten de rentes tot nul en lager hebben teruggebracht.
Wat dat betreft is de voorspelling niet misplaatst dat beleggers weer massaal naar de aandelenmarkten terugkeren als het sein meester wordt gegeven.