De scherpe koersdalingen van deze week op Wall Street werden vooral weerspiegeld door een index waar vrijwel niemand de afgelopen maanden meer naar om keek: de volatiliteitsindex VIX.
Afgelopen maandag knapte deze zeepbel, wat een heftige reactie op de Amerikaanse beurzen teweeg bracht. De VIX ging van 17 naar 37 punten, een stijging van ongeveer 116 procent, wat vervolgens ook de markten in zijn greep kreeg.
De VIX stond al geruime tijd op een extreem laag niveau, wat hedgefondsmanagers en andere beleggers ertoe aanzette om te speculeren op een verdere daling van de index. Dat deden ze met zogenoemde ‘short voltality’ ETF’s en andere producten. Een dalende VIX, zorgde voor hoge rendementen van deze producten, zoals de XIV van Credit Suisse.
Tussen 2016 en begin 2018 ging dat uitstekend, totdat vorige week vrijdag arbeidsmarktcijfers in de VS bekend werden gemaakt en duidelijk werd dat de lonen aan het oplopen zijn. Plots sloeg de vrees in de markt toe dat het Goudlokje-scenario van lage inflatie en hoge groei voorbij is.
Op diezelfde dag daalden de Amerikaanse aandelenkoersen en afgelopen maandag draaide de trend in de volatiliteitsindex VIX. Het betekende dat de risicomodellen veranderden en beleggers automatisch hun stukken verkopen in lijn met wat de modellen hun zeggen.
Deze marktreactie had een extreme impact op de XIV, het short volatilty product van Credit Suisse dat afgelopen week 96 procent van zijn waarde verloor. Aanleiding hiervor was dat Credit Suisse en andere partijen de gedurende lange tijd VIX-futures had ingekocht nu de termijncontracten moesten inkopen. Hierdoor daalde de VIX verder, wat ook de aandelenmarkt sterk beïnvloedde.
Credit Suisse, Nomura en andere partijen hebben besloten de producten uit de markt te halen en de resterende waarde van grofweg 300 miljoen terug te storten op de rekening van hun klanten. Op het hoogtepunt waren deze strategieën goed voor bijna 4 miljard dollar beheerd vermogen.