Als banken en andere financiële instellingen op termijn hun kredietverlening terugschroeven, zullen zij de economische crisis versterken, waarschuwt het IMF. De multilaterale instelling noemt de lage winstgevendheid van Europese banken als een van de onderliggende risico’s, ondanks de hogere buffers ten opzichte van de kredietcrisis van 2008. Bij een eventuele mondiale kredietcrisis is een min van 8% voor de wereldeconomie in 2021 mogelijk.
De banken in de wereld lijken sterk genoeg te zijn om de coronacrisis door te komen, maar als het virus niet zoals gehoopt in de tweede helft van dit jaar geleidelijk uitdooft, zal de veerkracht van de instellingen serieus getest worden. Er is dan een gerede kans dat ze de economische crisis juist zullen versterken.
Dat schrijft het Internationaal Monetair Fonds (IMF) dinsdag in het halfjaarlijkse Global Financial Stability Report. ‘We maken ons zorgen dat de banken en andere financiële instellingen als een vliegwiel zullen fungeren als de crisis zich verdiept’, zegt Tobias Adrian, directeur monetair beleid en kapitaalmarkten van het IMF, in een toelichting.
Als de markt- en kredietverliezen oplopen, zullen de banken een rem zetten op de kredietverlening. Dit kan dan volgens de multilaterale instelling uit Washington tot een kredietcrisis leiden waardoor de brandstof voor de bedrijvigheid wegvalt en de economie nog harder inzinkt. Een min van 8% voor de wereldeconomie in 2021 is dan mogelijk.
Rode cijfers
Hierbij wordt benadrukt dat onder andere in Europa de winstgevendheid van de banken erg laag is en dat er dus niet veel nodig is voordat ze rode cijfers schrijven en op hun buffers moeten interen. Zo leidde een speculatieve zeperd bij een klant van ABN Amro ertoe dat de bank een verlies over het eerste kwartaal zal melden. Tekenend is dat beursgenoteerde banken gemiddeld sinds medio januari 35% van hun marktwaarde zijn kwijtgeraakt, oplopend tot 60% in sommige landen (waaronder Nederland).
Het IMF geeft desalniettemin aan dat de banken veel beter gekapitaliseerd zijn dan aan de vooravond van de kredietcrisis van 2008 en ook over veel meer liquide middelen beschikken. Ze zijn daardoor wel degelijk veel beter in staat om verliezen te absorberen. Op die buffers is recent nog een laag gelegd door de centrale banken. Die hebben tot tevredenheid van het IMF financieringsloketten en swaplines voor dollars geopend, aanvullende kapitaalseisen uitgesteld en de banken opgedragen om de betaling van dividenden en bonussen op te schorten zodat er meer kapitaal beschikbaar is om de reële economie te schragen en verliezen op te vangen.
Maar de buffers zijn volgens Adrian niet onuitputtelijk. Zo wijst hij erop dat de economische klap in het gunstige basisscenario van het IMF al twee keer zo groot is als waarmee het fonds in eerdere stresstests rekening hield. In de zwaardere alternatieve scenario’s is de klap al gauw drie keer zo groot. In die situaties is het heel wel voorstelbaar dat de $10.000 mrd aan ongebruikte kredietruimte die de bijna vierhonderd banken in de G7-landen bij elkaar aan hun klanten hebben gegeven, opgevraagd wordt. Het zou dan gaan om 50% van hun risicogewogen kapitaal. Tegen die tijd is die kredietcrisis van Adrian allang realiteit en zijn de ‘scheuren’ die hij toch al in het mondiale financiële systeem ziet ook voor de buitenwereld zichtbaar geworden.
Kwetsbaarheden
Afgelopen najaar waarschuwde de econoom al dat de kwetsbaarheden in het financiële systeem dermate groot zijn geworden dat beleidsmakers moeten ingrijpen. Laten ze dat na, zei hij toen, dan zou een volgende recessie weleens een stuk dieper kunnen gaan dan die van 2008. Beleggers en investeerders waren volgens hem in hun zoektocht naar rendement de risico’s te veel uit het oog verloren en veel bedrijven hadden zich te diep in de schulden gestoken.
Adrian wees daarbij op een IMF-gevoeligheidsanalyse voor acht grote economieën, waaruit bleek dat in een recessie de rentebetalingen problematisch worden over zo’n 40% van de bedrijfsschulden. Die recessie komt snel dichterbij.
Copyright: Het Financieele Dagblad, 15 april 2020.