Op de VFB Happening voor particuliere beleggers afgelopen zaterdag was er weinig reden tot vieren. Terwijl de beurs gebukt gaat onder geopolitieke onzekerheid, hangt ook de meerwaardebelasting steeds nadrukkelijker boven de hoofden van beleggend België. Donderdag stemt de Kamer zich over het dossier.
Onder de duizenden aanwezigen op het beleggersfeest in Kinepolis Antwerpen was de meerwaardebelasting een van dé gespreksonderwerpen. Onafhankelijk consultant Pieter van der Velden gaf er praktische duiding, terwijl ex-minister Vincent Van Quickenborne (Anders) – nu in de oppositie – scherp uithaalde naar wat hij een complex en economisch verkeerd signaal noemt.
Praktische vragen
Hoe pak je de meerwaardebelasting aan als belegger? Dat was het uitgangspunt van Van der Velden. Wie de regeling wil begrijpen, moet vertrekken van de berekening per individuele transactie. Daarnaast benadrukte hij het belang van de juiste volgorde. ‘Eerst salderen, dan de vrijstelling toepassen, en pas daarna berekenen wat effectief belastbaar is.’ Volgens hem wordt net die volgorde in de praktijk vaak verkeerd begrepen.
Ook de overgangsregeling veroorzaakt volgens hem veel vragen. Voor posities die eind 2025 onder water staan maar nadien herstellen, kan tijdelijk worden teruggegrepen naar de oorspronkelijke aankoopprijs. ‘Die regel kan een meerwaarde neutraliseren, maar ze maakt van een verlies geen aftrekpost. Ze kan de belasting tot nul herleiden, maar niet negatief maken.’
‘Sommige banken zijn sneller klaar met de invoering van de meerwaardetaks dan andere. Wie met meerdere brokers werkt, kan verschillende systemen tegenkomen’
consultant Pieter van der Velden
De vrijstelling van 10.000 euro per persoon lijkt eenvoudig, maar is dat volgens hem niet altijd. ‘Het gaat om de juridische realiteit, niet om de naam op de rekening. De toepassing hangt af van het huwelijksvermogensrecht en de manier waarop vermogen juridisch is gestructureerd.’
Ook de praktische uitwerking via banken blijft voorlopig onvolledig. Volgens Van der Velden zijn niet alle spelers klaar. ‘Het zal niet overal tegelijk operationeel zijn. Sommige banken zullen sneller klaar zijn dan andere.’ Wie met meerdere brokers werkt, kan tijdelijk met verschillende systemen tegelijk geconfronteerd worden.
‘Meerwaardemonster’
Waar Van der Velden het systeem probeert te structureren, is Vincent Van Quickenborne fundamenteel kritisch over de nieuwe taks. ‘De regering creëert een kluwen van regels, uitzonderingen en interpretaties’, zei hij in een gesprek met onze redactie ter plaatse tijdens de VFB Happening.
Volgens hem dreigt zo een ‘meerwaardemonster’ te ontstaan dat moeilijk beheersbaar wordt in de praktijk. ‘Je zit met verschillende tarieven, uitzonderingen, interpretatiekwesties. Zelfs specialisten raken er moeilijk aan uit.’
Hij wijst ook op concrete technische problemen. ‘Wisselkoersmeerwaarden, interne verrichtingen… dat moet allemaal berekend worden. Als zelfs banken het niet correct kunnen uitwerken, hoe moet de belegger dat dan doen?’ Volgens hem leidt dat onvermijdelijk tot rechtsonzekerheid. ‘En een belasting die niet duidelijk is, is per definitie slecht beleid.’
Impact op structuren en gedrag
Volgens de liberaal stoppen de problemen rond de nieuwe taks bij de complexiteit. De belasting zou beleggers ook verkeerde prikkels geven. ‘We riskeren situaties waarbij mensen belast worden zonder dat er cash vrijkomt’, zei hij. ‘Dat is fundamenteel fout.’ Familiale vermogensstructuren en maatschappen kunnen volgens hem onverwacht geraakt worden. ‘Dan moet je activa verkopen om belastingen te betalen. Dat staat haaks op elk idee van langetermijninvesteren.’
‘Er staat gigantisch veel geld stil in België, en in plaats van dat te activeren, maken we beleggen complexer en minder aantrekkelijk’
oppositielid Vincent Van Quickenborne (Anders)
Het gedrag van beleggers dreigt te veranderen. Hij verwijst daarbij naar de recente ING-barometer, waaruit blijkt dat vier op de tien beleggers overwegen hun strategie aan te passen. ‘Dat verbaast mij niet’, aldus Van Quickenborne. ‘Als je onzekerheid creëert, trekken mensen zich terug. Ze gaan minder beleggen of zoeken alternatieven.’
Volgens hem blijft dat niet zonder gevolgen voor de beurshandel. ‘Als particuliere beleggers afhaken, daalt de activiteit. Minder activiteit betekent minder interesse, en dat weegt op waarderingen.’ Hij gaat nog een stap verder: ‘Uiteindelijk maak je de kapitaalmarkt minder aantrekkelijk, net op het moment dat we eigenlijk meer mensen richting beleggen zouden moeten duwen.’
Beleidskeuze
Volgens hem gaat het om een fundamentele beleidskeuze. ‘Wil je mensen richting sparen duwen, of richting investeren? Vandaag sturen we hen opnieuw naar de spaarrekening, waar mensen geld verliezen door de inflatie. Er staat gigantisch veel geld stil in België, en in plaats van dat te activeren, maken we beleggen complexer en minder aantrekkelijk.’
‘We moeten eerst beleggen stimuleren, dan pas eventueel belasten’, besluit hij. ‘Vandaag gebeurt het tegenovergestelde. We maken het systeem zwaarder, complexer en minder aantrekkelijk. En dan zijn we verbaasd dat mensen afhaken.’
Het is nu uitkijken naar de volgende belangrijke etappe in dit dossier: donderdag 2 april wordt in de Kamer de eindstemming over de wet verwacht.
Einstein-rekening als alternatief
Tegenover de meerwaardebelasting plaatst Van Quickenborne een alternatief: de Einstein-rekening. ‘Vandaag doen we het omgekeerde van wat we zouden moeten doen. We belasten eerst, en hopen dan dat mensen blijven investeren.’ Het voorstel vertrekt van eenvoud. Geen beurstaks, geen meerwaardebelasting binnen de rekening, enkel roerende voorheffing op uitgekeerde inkomsten. ‘Maak het simpel en aantrekkelijk, en mensen zullen vanzelf meer beleggen.’
Hij verwijst naar buitenlandse voorbeelden zoals Zweden, waar beleggers via een vereenvoudigde beleggingsrekening een forfaitaire belasting betalen in plaats van op elke transactie of meerwaarde afzonderlijk. ‘Daar zie je dat veel meer mensen deelnemen aan de markt.’ In Estland wijst hij op het principe waarbij winsten pas belast worden bij uitkering. ‘Dat stimuleert investeren en herinvesteren, in plaats van het af te remmen.’