Klimaatverandering en de energietransitie zullen de pensioenbeleggingen de komende jaren steeds sterker gaan raken. Het Sustainable Pension Investments Lab (SPIL) heeft daarom de stappen op een rij gezet die pensioenfondsbestuurder en – uitvoerder nu kunnen zetten om deze transitie zo goed mogelijk te doorstaan.
Dit concrete stappenplan is volgens de in 2016 opgerichte werkgroep juist nu van belang, omdat veel pensioenfondsen vanwege nieuwe Europese regelgeving hun risicobeheer opnieuw aan het inrichten zijn. Daarbij moeten ze expliciet invulling geven aan de ‘duurzaamheidsdimensie’.
In een vorig jaar gepubliceerde paper wees het SPIL al op de aanzienlijke risico’s en kansen van klimaatverandering en de energietransitie. In de nieuwe kennispaper ‘Wat te doen met klimaatverandering?’ staan de stappen die gezet kunnen worden om die risico’s te minimaliseren en de kansen te benutten.
Het SPIL benoemt daarbij ook voorbeelden van de koplopers op dit terrein in de Nederlandse pensioensector, groot en klein, en het aanbod van externe partijen.
‘Minst begrepen risico’
‘Klimaatverandering heeft nu reeds een impact op de pensioenbeleggingen, en zal dat steeds meer gaan krijgen’, zegt René van de Kieft, voormalig bestuursvoorzitter MN en voorzitter van de SPIL-werkgroep.
‘Maar ook de strijd daartegen, de energietransitie, zal de waarde van beleggingen in hoge mate beïnvloeden. Zie hoe de waarde van veel kolenbedrijven de afgelopen jaren is gekelderd. Een wereldwijde commissie onder leiding van Michael Bloomberg noemde klimaatverandering dan ook een van de belangrijkste risico’s voor de financiële sector, ook op de korte termijn. En bovendien een van de minst begrepen risico’s. Met dit kennispaper willen wij het begrip over het probleem, en vooral wat daar aan te doen, vergroten.’
Eerste stap
Voor pensioenfondsbesturen is de eerste stap het benoemen van een verantwoordelijke op dit terrein binnen het bestuur, aldus het SPIL. Vervolgens kan het hele bestuur haar beleggingsovertuigingen vaststellen rond klimaat. Daarna is het zaak inzicht te verkrijgen in klimaatgerelateerde risico’s en kansen. Op basis daarvan kunnen doelen gesteld worden en klimaatverandering worden geïntegreerd in het beleggingsbeleid. Tot slot is het belangrijk dat klimaat een rol speelt bij het selecteren en monitoren van uitvoerders, externe managers en dienstverleners.
Van de Kieft: ‘Grote pensioenfondsen hebben verschillende doelen gesteld, van een halvering van de klimaatvoetafdruk in 2020 tot het helemaal uit kolenbedrijven stappen. Het Pensioenfonds voor de Landbouw wil dat de helft van de woningportefeuille in 2030 energieneutraal is.’
Aan pensioenuitvoerders is vervolgens de taak om deze doelen uit te voeren. Daarbij kunnen ze gebruikmaken van zich snel ontwikkelende standaarden en instrumenten, zowel voor de verslaglegging als de eigenlijke integratie in het beleggingsbeleid. Ook zijn er steeds meer internationale samenwerkingen tussen institutionele beleggers.
Climate Action 100+
SPIL-lid Claudia Kruse van APG (foto): ‘In Climate Action 100+ werken wij namens onze fondsen samen met 300 andere grote beleggers die tezamen ruim 30 biljoen dollar aan belegd vermogen beheren. Samen richten we ons op 161 bedrijven die bijna 80 procent van de mondiale koolstofuitstoot vertegenwoordigen. Wij gaan de dialoog aan met deze bedrijven hoe zij deze uitstoot terug gaan brengen, en wat dit betekent voor hun bedrijfsstrategieën en financieel risicomanagement. Wij zijn overtuigd dat wij door deze samenwerking veel bedrijven versneld in de juiste richting kunnen brengen.’
Met ingang van 13 januari 2019 treedt de Europese IORP-II-richtlijn in werking, met implicaties voor de inrichting van het bestuursbeleid. Zo dient er invulling te worden gegeven aan drie nieuwe ‘sleutelfuncties’ van risicobeheer, actuariaat en interne audit.
Het SPIL raadt aan om hierbij ook de in de bijgevoegde paper belichte klimaatrisico’s een plek te geven en er een pensioenfondsbestuurder expliciet verantwoordelijk voor te maken. Het SPIL wijst daarbij op een ander aspect van de IORP-II, namelijk dat de wetgever vanaf januari expliciet vraagt naar ‘beleggingsbeginselen’ omtrent milieu, maatschappelijk verantwoord ondernemen en behoorlijk bestuur, de zogeheten ESG-factoren.
Het SPIL is een werkgroep om kennis en informatie over duurzaam beleggen toegankelijk te maken voor pensioenbestuurders.