‘De creditmarkt kan een katalysator zijn van een nieuwe crisis.’ Die voorspelling deed creditbelegger Sander Bus van Robeco recent. Reden: beleggers voelen zich steeds minder comfortabel bij de waarderingsniveaus. Dit weekend kreeg zijn opvatting tractie.
Aanleiding was een vergadering van de lidstaten van de Opec, afgelopen vrijdag, op het hoofdkantoor in Wenen. Daar ontrolde zich een crisis met wereldwijde gevolgen: de Opec wilde de olieproductie verminderen met het oog op de afnemende groei van de wereldeconomie. Maar Rusland liet bij monde van minister van energie, Alexander Nowak, weten daaraan geen steun te geven en vast te houden aan zijn eigen hoge olieproductie.
De Russische bewindsman verklaarde, aldus persbureau Bloomberg, dat van dergelijke productiebeperkingen ook producenten van schalie-olie zouden profiteren. En dat kan Rusland niet over zijn hart verkrijgen, omdat de Verenigde Staten dankzij de schalie-olie één van de grootste olieproducenten ter wereld is geworden en dus een directe concurrent van zowel Rusland als Saoedi-Arabië.
Het geopolitieke steekspel kreeg dit weekend een onverwachte wending: Saoedi-Arabië sloeg in reactie op het Russische “Njet” terug met de aankondiging dat zij nu én de olieproductie én ook de prijzen gaat verlagen. Dit zou het van olie sterk afhankelijke Rusland hard raken, maar ook zijn bondgenoot de Verenigde Staten en dan specifiek de zich ontwikkelende schalie-olie sector waar ook de Saoedi’s last van hebben.
Boterzachte leningsvoorwaarden
Het nieuws sloeg maandag op de grondstoffen en financiële markten als een bom in: de olieprijs daalde tot wel 30 procent, gevolgd door koersdalingen van de aandelenmarkten tot 8 procent en een scherpe daling van de Amerikaanse rente.
Maar ook - en daar komt nu de creditmarkt om de hoek kijken - staan door de dreigende prijs- en omzetdalingen ten gevolge van een lagere olieprijs ook Amerikaanse olie-schalie bedrijven onder zware druk. Zij hebben zich de afgelopen jaren, met dank aan de lage rentes, en tegen gunstige, soms zelfs boterzachte leningsvoorwaarden, van veel kapitaal voorzien.
Een forse daling van van de olieprijs verhoogt de druk op de creditmarkt, waarschuwen strategen Andreas Steno Larsen, Martin Endlund en Jachim Bernhardsen van Nordea Bank in een zojuist uitgebrachte analyse. Want een aanzienlijk deel van de hoogrentende obligaties in Amerika zijn uitgegeven door bedrijven die actief zijn op het terrein van exploitatie, productie en distributie in de energiesector.
Vooral in de schalie-olie zijn deze bedrijven te vinden. Een aantal daarvan zouden op de rand van bankroet staan: California Resources, Southwestern Energy en Oasis Petroleum betalen al dubbelcijferige rentes op hun schuldpapier.
Verzekeringspremie CDS fors hoger
Beleggers zijn zich van die risico’s bewust. Als gevolg daarvan zijn ook de verzekeringen op hypotheekportefeuilles fors opgelopen. Deze zogenoemde credit default swaps voor high yield obligaties stegen in één week tijd met meer dan 73 basispunten. Was de premie op 12 februari nog 280 basispunten voor een high yield CDS, inmiddels is deze gestegen tot meer dan 443 basispunten.
Tegelijkertijd waarderen kredietbureaus bedrijven in de creditmarkt af uit angst dat ze niet aan hun rente- en aflossingsverplichtignen kunnen voldoen als de olieprijs daalt en een recessie intreedt. Als gevolg van neerwaarts bijgestelde ratings neemt de junkstatus van veel emittenten toe.
JPMorgan Chase stelde afgelopen vrijdag bij monde van strateeg Nikolaos Panigirtzoglou, dat veel voor de creditmarkt relevante bedrijven kasstroom-problemen hebben. Door de “zwarte zwaan” van het coronavirus dreigt nu zowel een aanbod- als een vraagcrisis, met een mogelijke recessie tot gevolg.
Dat maakt high grade en high-yield bedrijven in de VS en Europa kwetsbaar, omdat zij een “net-debt-to-ebitda-ratio” hebben die de afgelopen tien jaar, vanwege de historisch lage rentes, voortdurend is gestegen. Deze ratio is nu fors hoger dan in de kredietcycli van 2007/2008 en 2001/2002.
Nikolaos Panigirtzoglou van JPMorgan Chase schrijft dat ‘bedrijven op dit moment veel kwetsbaarder zijn dan tien jaar geleden voor een daling in de omzet of een stijging in de spreads en yields’. Dat geldt vooral voor Amerikaanse credit en Europese high yield obligaties, omdat er geen ondersteuning is van de centrale banken in de VS en Europa.
Recessiedreiging
Panigirtzoglou waarschuwde afgelopen vrijdag dat op de markten door Amerikaanse high yield credits het minst van alle assets een recessie in de Verenigde Staten is ingeboekt, gevolgd door high grade credits en aandelen in de S&P. De strateeg werd na het weekend, op maandag 9 maart, met zijn waarschuwing op zijn wenken bediend: de aandelenkoersen daalden ruim 8 procent en de tienjarige Amerikaanse rente dook tot onder de 0,5 procent.
Tegelijkertijd lopen de spreads op. Zo is sinds 20 februari de rente op Europese bedrijfsobligaties met het kredietstempel BBB met 0,8 procent gestegen tot 3,2 procent - de zeer forse stijging geeft aan hoe nerveus beleggers zijn over schuldpapier uit de maakindustrie, zoals vliegtuigmaatschappijen, auto-industrie en energie.
In 2008, vlak voor de beurscrisis van september, was de bedrijfsobligatiemarkt wereldwijd 7.000 dollar groot, nu is dat bijna verdubbeld, waarschuwde de Oeso eerder. Als het schuldpapier te riskant is, volgens de rating agencies, dan vallen ze terug tot een junk status en zijn grote institutionele beleggers gedwongen tot automatische verkoop.
Een kwart van die bedrijfsobligatiemarkt heeft al de status van ‘junk’. Als er een recessie komt in de Verenigde Staten dan is de toename van junk bonds voorgeprogrammeerd. Dat was dinsdagavond voor president Trump dan ook aanleiding om te hulp te schieten. Bij overleg met Congresleden pleitte hij voor steun aan de getroffen olie-schalie bedrijven.