De crisis in Turkije versnelt zich in hoog tempo, mede vanwege een frontale aanval die de Amerikaanse president Trump vrijdag via een tweet deed: hij kondige hogere importtarieven voor Turks staal en aliminium aan. De lira verloor vandaag maar liefst 20 procent.
De tweet van Trump kwam onverwacht - gedacht werd dat de Verenigde Staten Turkije tot woensdag zouden geven in het conflict tussen beide landen om het huisarrest dat een katholieke priester in Turkije is opgelegd. De Amerikanen eisen dat hij wordt vrijgelaten, maar president Erdogan houdt voet bij stuk.
Vrijdagmiddag hield Recep Tayyip Erdogan naar aanleiding van de onrust op de financiële markten, maar zijn speech kon niet verhelpen dat de lira afgleed naar recordlaagte, wat verder verergerd werd na de tweet die Trump de wereld instuurde.
De MSCI Turkey ETF daalde met 15 procent, Europese en Amerikaanse aandelenbeurzen doken in de min; ING leverde 4,3 procent in.
‘We zullen de economische oorlog niet verliezen’, klonk het uit de mond van de president die een menigte toesprak in de stad Bayburt, in het noordoosten van Turkije. Daar riep hij iedereen die dollars, euro’s of goud onder zijn kussen heeft op om deze om te wisselen bij de bank voor lira’s.
‘We zullen een paar moeilijke dagen hebben, maar zullen die overwinnen. Er is niets dat ze hebben geprobeerd om ons land op de knieën te krijgen.’
Recordlaagte
De toespraak, gevolgd door de aankondiging van Trump dat Amerika de importtarieven op staal en aluminium zal verdubbelen naar 50 en 20 procent, zorgde voor grote bezorgdheid op de aandelen- en valutamarkten. Niet alleen in Turkije, maar ook ver daarbuiten.
Rond zes uur Nederlandse tijd stond de turkse lira 16 procent lager tegenover de dollar: 6,6 lira voor één dollar - het slechtste resultaat in 17 jaar. ‘Our relations with Turkey are not good at this time!’, aldus de Amerikaanse president op Twitter.
Eerder op de middag werd zelfs even het niveau van 6,8 aangetikt, een verlies van 20 procent op één dag. In een tweet wees multi-asset belegger Jeroen Blokland van Robeco erop dat de Turkse largecap bankenindex intussen bijna 8 procent lager stond.
This is a day to remember. #Turkey’s large cap #bank index down almost 8% as Lira craters 20%. pic.twitter.com/nPw9DSMDQy
— jeroen blokland (@jsblokland) 10 augustus 2018
Europa en Amerika, banken
De verliezen blijven niet beperkt tot in Turkije, ook Europese banken met blootstelling naar Turkije doken in de min. Unicredit stond 6,5 procent lager net na vier uur. Ook in Nederland waren de banken de grote verliezers. ING eindigde meer dan 4 procent in de min, en ook ABN Amro leverde in. De AEX sloot zelfs 1,6 procent lager. Volgens Het Financieele Dagblad zijn de activiteiten van ING in Turkije samen goed voor 15 miljard euro.
Elders in Europa stonden de beurzen ook in de min en in Amerika waren de beurzen eveneens in het rood uit de startblokken gekomen. Ook daar behoorden de banken tot de grote verliezers.
Minister van Financiën
Behalve Erdogan, gaf de Turkse minister van Financiën vrijdag ook een toespraak. ‘Het model dat hij schetste is in principe goed’, stelt senior investment manager Viktor Szabo van Aberdeen Standard Investments in een reactie. ‘Hij raakte belangrijke kwesties aan, zoals de noodzaak om de groei te vertragen, het belang van financiële stabiliteit en onafhankelijkheid van de centrale bank.’
Positieve woorden, concludeert Szabo. ‘Maar Turkije moet nu wel echt in actie komen. (…) De oplossing voor de korte termijn is simpel: verhoog de rentetarieven op een agressieve manier en houd de kredietwaardigheid in stand om de economie af te koelen en de inflatie in de hand te houden. Stuur een duidelijke boodschap naar beleggers dat het probleem wordt begrepen en op beslissende wijze wordt aangepakt.’
Mening beleggers
De reden dat beleggers de lira verkochten is omdat president Erdogan ernaar streeft het economische en monetaire beleid zo veel mogelijk te controleren, inclusief het beleid van de centrale bank, zo stelt ABN Amro in een marktreactie. Beleggers zijn volgens de bank van mening dat Erdogan’s beleid niet goed is voor de economie.
‘Ze zijn ook bezorgd dat Turkije dit jaar moeite zal hebben het tekort op de lopende rekening te financieren. Daarnaast zorgt de zwakte van de Chinese yuan voor minder vraag naar alle valuta’s van opkomende markten, en zijn de sterke dollar en een Fed die doorgaat met het verkrappen van het monetair beleid eveneens negatief voor valuta’s van opkomende landen’, aldus de bank.
ABN wijst er bovendien op dat de aankondiging van Amerikaanse sancties tegen Turkije heeft geleid tot verdere verzwakking van de lira. ‘Zolang de beleggers bezorgd zijn of Turkije dit jaar in staat is zichzelf te financieren, zal de lira verder depreciëren.’
Valuta’s
Ook de valuta’s van sommige andere opkomende landen stonden onder druk. Zo verloor de Zuid-Afrikaanse rand 1,5 procent, de Mexicaanse peso 1,4 procent en de Poolse zloty 1 procent. Veilige havenvaluta als de Zwitserse frank en de Japanse yen koersten juist hoger.
Of Turkijke in een betalingsbalanscrisis belandt, zal de twaalf komende maanden blijken: dan moeten private niet-financiële bedrijven en instellingen 66 miljard dollar aan buitenlandse schulden herfinanciëren. Voor Turkse banken is dat 76 miljard dollar - het moeilijkste jaar in Edogan’s vijftienjarige bewind is nog maar net begonnen.