De angst van veel vermogende ingezetenen van Nederland wordt bewaarheid: het zogenoemde UBO-register wordt van kracht, dat beoogt witwassen en terrorismefinanciering tegen te gaan, maar als bijeffect ook de identiteit van mensen achter vermogensstructuren blootlegt.
Het wetsvoorstel implementatie UBO-register is vrijdag gepubliceerd en verplicht ‘ultimate beneficial owners’ (UBO’s) van in Nederland opgerichte vennootschappen en andere juridische entiteiten talrijke gegevens te deponeren en bij te houden op straffe van het begaan van een economisch delict.
Deze verplichting vloeit voort uit de Europese richtlijn 2015/849, die beoogt te voorkomen dat het financiële stelsel wordt misbruikt voor het witwassen van geld of terrorismefinanciering, zegt Hans Wilton van Wilton family office in een toelichting.
Doelwit van fraude en intimidatie
Belanghebbenden vallen volgens belastingexperts en vermogensbeheerders vooral over het feit dat de richtlijn bepaalt dat n beginsel iedereen toegang krijgt tot - in ieder geval - een beperkte set gegevens. In aanvulling daarop worden aan bepaalde autoriteiten en de Fiod aanvullende gegevens verstrekt die relevant zijn in het kader van hun werkzaamheden op het gebied van toezicht en opsporing.
Wel bepaalt het wetsontwerp dat de toegang tot de UBO-informatie beperkt wordt als de bescherming van de privacy en de persoonlijke levenssfeer van de te registreren UBO’s in het geding is. Zo moeten mensen die het register willen inzien zich registreren, tenzij het autoriteiten zijn; wordt voor de inzage een vergoeding gevraagd en is de inzage beperkt voor anderen dan de autoriteiten.
Als geregistreerden het risico lopen dat zij doelwit kunnen worden van fraude, ontvoering, chantage, geweld of intimidatie, dan kunnen gegevens over het economisch belang worden afgeschermd, zo schrijft het ministerie van Financiën in de toelichting bij het ontwerp. Ook worden mensen afgeschermd die minderjarig is of (aantoonbaar) handelingsonbekwaam.
Fonds voor gemene rekening
In het wetsvoorstel wordt een UBO gedefinieerd als de natuurlijke persoon die de uiteindelijke eigenaar is van of zeggenschap heeft over een onderneming of rechtspersoon. Er wordt geen concreet percentage aandelenbezit of zeggenschap genoemd, benadrukt Hans Wilton van het Wilton family office.
In een algemene maatregel van bestuur zal per type onderneming en rechtspersoon worden bepaald wie als UBO moet worden beschouwd. Momenteel is dan ook nog onbekend of het eerder gepubliceerde percentage van 25 procent aandelenbezit dan wel zeggenschap nog steeds geldt of dat mogelijk een lager percentage gaat gelden, voegt hij eraan toe.
Registratie is verplicht voor ondernemingen die in Nederland zijn gevestigd en rechtspersonen die volgens hun statuten hun zetel in Nederland hebben ingeschreven. Daarnaast noemt het ministerie van Financiën het fonds voor gemene rekening als voorbeeld van een entiteit die binnen het bereik van het UBO-register kan gaan vallen.
Terugmeldingsplicht
De gegevens van de UBO’s van eenmanszaken, verenigingen van eigenaren en publiekrechtelijke rechtspersonen worden (vooralsnog) niet in het UBO-register geregistreerd.
Tevens bepaalt het wetsontwerp dat men verplicht wordt ervoor te zorgen dat de UBO-informatie in het centraal register toereikend, accuraat en actueel is. In dat kader komt er ook een zogenoemde terugmeldingsplicht voor Wwft-instellingen (Wwft: Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme).
Deze terugmeldingsplicht houdt in dat de genoemde instellingen, zoals opsporingsdiensten als de Fiod verplicht zijn om melding aan het Handelsregister te doen indien zij gerede twijfel hebben over de juistheid dan wel dat er sprake is van het ontbreken van bepaalde UBO-informatie. Deze instellingen kunnen namelijk op grond van de Wwft beschikken over UBO-informatie uit andere bronnen dan het Handelsregister.
Anti-witwasrichtlijn
In elk geval moeten de volgende gegevens van een UBO worden opgenomen: naam, geboortemaand en -jaar, nationaliteit, woonplaats en aard en omvang van het door de uiteindelijk belanghebbende gehouden economische belang. Aanvullend hierop zullen worden opgenomen: geboortedag, -plaats en -land, adres, BSN of buitenlands fiscaal identificatienummer, nationaliteit, woonstaat en aard en omvang van het door de uiteindelijk belanghebbende gehouden economische belang.
Daarnaast dienen er afschriften te worden opgenomen waaruit de identiteit van de UBO blijkt, waarmee wordt onderbouwd waarom een persoon de status van UBO heeft en waarmee de aard en omvang van dat belang wordt aangetoond.
Op grond van de vierde anti-witwasrichtlijn dient de wetgeving uiterlijk 26 juni 2017 te zijn geïmplementeerd. Of dat ook gaat lukken is de vraag. Het gehele wetgevingsproces moet immers zorgvuldig zijn doorlopen en ook zal vervolgens bij het Handelsregister de implementatie van het UBO-register moeten plaatsvinden, stelt Wilton.