Verschuivingen in de bevolkingsopbouw zijn van grote invloed op economische ontwikkelingen. Net als hun inwoners doorlopen landen een bepaalde levensloop. Deze voorspelbaarheid biedt beleggers houvast.
‘De mensen die nu geboren worden, zullen er naar verwachting over 30 of 40 jaar nog zijn’, zegt hoofdeconoom Janwillem Acket van Julius Bär vanuit Zurich. En die mensen zitten dan precies in het spitsuur van hun leven, waarin ze investeren in een huis en zelf een gezin stichten, met alle specifieke behoeften en samenhangende consumptiepatronen van dien.
Binnen de huisfilosofie genaamd Next Generation kijkt de Zwitserse private bank op deze manier naar landen en geografische regio’s. Econoom Acket zoomt als eerste in op het deel van de bevolking in de leeftijd van 15 tot 64 jaar. ‘Dit is het cohort dat de economie draaiende houdt.’
Als voorbeeld noemt hij de BRIClanden – volgens de econoom een ‘modewoord’ dat lang synoniem stond voor een ‘El Dorado’ van aanstormende economische machten. BRIC staat voor Brazilië, Rusland, India en China. ‘Brazilië en Rusland zitten in een recessie en China is aan het ombouwen. Alleen India weet de groei echt goed op gang te houden.’ Hier ziet Acket een aantal ‘zeer interessante demografische ontwikkelingen’ achter schuilgaan.
Aan de hand van cijfers van de Verenigde Naties concludeert hij: ‘De Russen zijn aan het uitsterven.’ Het land had in 2010 zijn piek aan inwoners in het werkzame cohort. Er waren toen 105 miljoen 15 tot 64-jarigen, ongeveer 71,5 procent van de bevolking. ‘Sindsdien gaat het achteruit en in 2030 is het nog slechts 64 procent van de bevolking.’
China bevindt zich op dit moment nabij de top, met ruim 1 miljard mensen in de werkzame leeftijdscategorie. Voor Brazilië ligt de piek ongeveer in 2035 bij circa 165 miljoen. India heeft van de BRICs nog het langst te gaan en staat in 2050 op de top met 1,15 miljard arbeidsrijpe inwoners.
Het voorland zal het pad van een aantal ontwikkelde landen zijn. Zo was het Italië dat de dubieuze eer ten deel viel om in 1995 het eerste land ter wereld te zijn waar het cohort 65+ groter was dan dat van 0 tot 14 jaar. De VN spreekt in dit verband van een ‘reversal’, oftewel omkeer, van de bevolkingsopbouw.
Het aantal landen met een ouderenwaterhoofd staat nu op zo’n 30. Hieronder zijn ook Nederland en een meerderheid van de huidige EU-lidstaten. Binnen 15 jaar zal het aantal nog eens nagenoeg verdubbelen en valt zelfs de Verenigde Staten eronder. Een halve eeuw geleden stonden tegenover iedere oudere op de wereld zeven kinderen, nu zijn dit er nog maar drie. In de komende 50 jaar groeit de wereldbevolking naar verwachting met 40 procent, maar het aantal ouderen zal verdrievoudigen.
Niger, Nigeria en Somalië
De enige regio die zich deze eeuw lijkt te onttrekken aan dit fenomeen is Afrika. In het jaar 2100 staat de balans hier nog op 1,5 kind per oudere en in landen als Niger, Nigeria en Somalië zal dit dan nog boven de 2 liggen. ‘Wie voor de lange termijn aan Nigeria denkt, moet daarom niet meer aan olie (momenteel het voornaamste exportproduct van het land, red.) denken maar aan consumptie’, aldus econoom Acket. Voor bedrijven die voorzien in tal van basisbehoeften ligt hier een gouden toekomst.
Inspelen op dit soort trends is de kern van de Next Generation-strategie. In de huidige omgeving, waarin rendement niet voor het oprapen ligt, moeten beleggers hiervan een graantje mee zien te pikken. Het meest voor de hand liggen bedrijven die profiteren van de groeiende beroepsbevolking, zoals bierbrouwers en zeepmakers voor de Nigeriaanse markt. Maar ook vergrijzende bevolkingen ontwikkelen nieuwe behoeften, denk aan voor de hand liggende sectoren als de farmacie en zorg.
Daarbij is het ethische aspect aan de strategie niet onbelangrijk, vertelt Acket. Met name jongere beleggers een belangrijke doelgroep voor Julius Bär – hebben meer oog voor de lange termijn en willen ‘iets positiefs doen’ voor de wereld om hen heen. Een groot probleem in een land als India is hygiëne en miljoenen huishoudens hebben geen behoorlijk toilet, zegt de Nederlandse econoom in Zwitserse dienst. Bedrijven die deze westerse luxe in India verspreiden, dienen niet alleen financieel maar ook een ecologisch doel.
Ook de in Singapore gestationeerde portefeuillemanager Kunal Ghosh van Allianz Global Investors kijkt op deze manier naar India. Het doorschuiven van het jongste bevolkingscohort ziet hij als het doorlopen van een loopbaan. ‘Aanvankelijk worden schulden gemaakt, maar als de persoon vordert in zijn loopbaan kan hij sparen. Dit geld wordt op de oude dag weer uitgegeven.’ Met andere woorden: India zet de eerste stappen op de carrièreladder, terwijl voor China de pensioenleeftijd nadert.
Daarom is volgens Ghosh de groei in India vooral te vinden in de maakindustrie gericht op consumenten. Maar ook in infrastructuur, e-commerce, financiële diensten en toerisme ziet hij kansen. ‘Deze sectoren zullen een groter belang in aandelenindices krijgen’, stelt de geboren Indiër. Ook hij tipt gezondheidszorg en farmaceutische industrie voor de langere termijn.
Waar Ghosh zich in eerste instantie richt op de lokale beurzen, is Acket terughoudender. ‘De Indiase markt is te illiquide, wij spelen dit liever via westerse bedrijven met een sterke marktpositie in deze groeimarkten’, zegt hij. Indiase dochters van westerse bedrijven hebben vaak een notering in Bombay, maar de moederconcerns houden uiteraard een aanzienlijk belang.
Dit artikel is gepubliceerd in het Fondsnieuws-magazine De wereld op een kruispunt dat op 21 september is verschenen.