Over krap een week veilt de Nederlandse Staat voor het eerst sinds 2010 een nieuwe obligatielening met een looptijd van dertig jaar. De potentiële kopers stellen andere vragen: in drie decennia kan een hoop gebeuren.
Gisteren en vandaag maakt de ‘Dutch State Treasury Agency’ (DSTA) een rondgang langs beleggers in Londen en Scandinavië, bijgestaan door ING, Rabobank en HSBC.
Morgen spreekt het hoofd van het schuldagentschap, Niek Nahuis, met potentiële kopers in Nederland. In totaal zal de Staat minimaal 10 miljard ophalen met de 30-jarige stukken, waarvan de helft dit jaar. Op dinsdag 18 februari wordt voor minimaal 3 miljard euro geveild. Gezien de aflosdatum van 2047 hebben de eerste delen van de lening dus een nog langere looptijd.
Lange termijn
Beleggers moeten zich een voorstelling maken van Nederland over ruim drie decennia. Ze stellen andere vragen dan bij de korte leningen, beaamt Nahuis. ‘De focus ligt minder op de stand van de conjunctuur en meer op houdbaarheid van de staatsschuld op lange termijn, en je structurele groeivermogen. Dan doen we het met de verhoging van de pensioenleeftijd en de hervormingen op de woningmarkt best goed.’
En het versnipperde politieke landschap? ‘De eerste indruk is natuurlijk dat het kabinet geen meerderheid heeft in de Eerste Kamer. Maar uiteindelijk stellen beleggers toch vast dat er desondanks maatregelen worden genomen.’ Krap een maand na het aantreden van Nahuis zette kredietbeoordelaar Standard & Poor’s een streep door de AAA-rating van Nederland; Moody’s en Fitch handhaafden wel het hoogste rapportcijfer. Tijdens de roadshows komt de rating minder ter sprake, signaleert de schuld- agent. ‘Het is ingeprijsd, en het renteverschil met Duitsland blijft stabiel.’
Institutionele partijen
Bij de vorige veiling van 30-jarige staatsobligaties waren pensioenfondsen, verzekeraars en vermogensbeheerder goed voor bijna 60 procent van de afname. Voor institutionele beleggers zijn de langlopende stukken zeer geschikt om de eveneens langlopende verplichtingen af te dekken. ‘De overheid komt ze met de 30-jaarsleningen tegemoet’, aldus Sandor Steverink, obligatiespecialist bij Delta Lloyd Asset Management. ‘Het is ook een manier om goodwill te kweken in de markt.’
Het ‘lange deel’ van de markt wordt gedomineerd door pensioenfondsen en verzekeraars onder invloed van toezichthouders en regelgeving, stelt Steverink. ‘Mogen die minder risico nemen, dan stijgt de vraag naar staatsobligaties met een lange looptijd en daalt de 30-jaars rente.’ Omgekeerd leidde de recente versoepeling van regels rond de rekenrente (voor lange looptijden werd deze opgehoogd) tot een lagere vraag en dus een hogere lange rente.
Mede doordat de korte rente laag wordt gehouden door de Europese Centrale Bank is er nu sprake van een behoorlijk steile rentecurve, stelt obligatiehandelaar Arjan de Ruiter van ING. De tienjaarsrente is 1,9 procent, de 30-jaarsrente bijna 2,7 procent. ‘Beleggers worden duidelijk beloond voor de langere looptijd.’
Aanbod beperkt
Binnen de eurozone is het aanbod van zeer lange staatsleningen echter beperkt. Nederland nestelt zich met de nieuwe lening net achter Frankrijk en Oostenrijk, die vorig decennium een drietal leningen met een looptijd van vijftig jaar in de markt hebben gezet. Buiten de eurozone staat Groot-Brittannië bekend om de uitgifte van lange leningen; in 2012 werd zelfs even hardop gedacht aan de uitgifte van een 100-jarige lening. Overheden kunnen met dit soort leningen de historisch lage rente voor lange tijd vastleggen; de keerzijde is dat ze niet meeprofiteren als de rente nog verder daalt.
Nederland geeft doorgaans om de vijf jaar een nieuwe 30-jarige lening uit. Het aandeel in de jaarlijkse financieringsbehoefte (in 2014 bijna 88 miljard euro) van de Staat is daarmee beperkt. Nahuis: ‘We komen nu iets sneller, omdat de financieringsbehoefte wat hoger is. Maar we hebben geen plannen om de frequentie te verhogen. De jaarlijkse uitgifte van 3- en 10-jaarsleningen blijft toch de hoeksteen van ons beleid.’ En een 50-jarige lening? ‘Natuurlijk kijken we naar wat andere landen doen. Maar je wilt ook enige consistentie hebben in je financieringsbeleid. Geef je 50-jarige leningen uit, dan gaat dat ten koste van 30-jarige leningen. Als de vraag groot is, dan zullen we het onderzoeken.’
Coupon
In de jaren vijftig en zestig gaf de Staat regelmatig kleine 30-jaarsleningen uit, in de jaren zeventig en tachtig nauwelijks. De eerste echt grote 30-jarige lening stamt uit 1993. Deze heeft een coupon van 7,5 procent — bijna het drievoudige van de huidige vergelijkbare marktrente. 2,7 procent is de huidige rente op 30-jarige staatsleningen, de tienjaarsrente is 1,9 procent. Blijft Willem-Alexander net zo lang op de troon als Beatrix, dan worden de lange leningen aan het einde van zijn koningschap afgelost.
Copyright: Het Financieele Dagblad, 12 februari 2014.