Top 5 aandelen Afrika: Continent in beweging

Wanneer Afrika in het nieuws is, dan heeft de boodschap vaak een negatieve lading. Er zijn echter meerdere ontwikkelingen die het continent aantrekkelijk kunnen maken voor beleggers, mits ze tegen een stootje kunnen.

Hulpprogramma’s, hongersnood en politieke conflicten. Dat zijn toch al snel de eerste gedachten die opkomen bij het continent Afrika. De volgepropte vluchtelingenbootjes die op de Middellandse Zee dobberen, staan vandaag de dag symbool voor de armoede en de uitzichtloosheid die het continent in de greep houden.

Risicobereidheid

Toch zijn er ook ontwikkelingen waar beleggers graag op inspelen. ‘Hierbij dient wel gesteld te worden dat dit alleen geldt voor beleggers die bereid zijn de hierbij gepaard gaande risico’s te accepteren’, zegt Morningstar-analist Jeffrey Schumacher, die op verzoek van Fondsnieuws de fondscategorie Afrikaanse aandelen onder de loep nam.

Schumacher wijst erop dat beleggen in opkomende markten tegenwoordig veel eenvoudiger is dan voorheen, maar dat beleggers dat in het geval van Afrika maar zelden doen. ‘Hiermee schrijven beleggers een risicovol, maar tegelijkertijd kansrijk continent af.’

Vergeten continent

Een blik op het aanbod in de Nederlandse markt wijst uit dat beleggingsfondsen die zich op Afrikaanse aandelen richten daarentegen in de meeste gevallen vooral buiten het meest ontwikkelde deel van Afrika beleggen. Schumacher: ‘Cargnegie Afrikafonds heeft met 69 procent de hoogste weging naar Zuid-Afrika, terwijl Intereffekt Emerging Afrika hier helemaal niet belegt. Dit fonds zoekt het vooral in de zogenaamde frontier markets, zoals Kenia, Marokko en Nigeria, of in landen die zelfs hier nog niet toe behoren zoals Botswana en Ghana.’

Botswana is ook een van de landen waar Robeco Afrika in belegt, wijst de Morningstar-analist. ‘Beheerder Cornelis Vlooswijk is enthousiast over dit land dat er economisch goed voor staat. Zo stevent het land met de hoogste credit rating in Afrika (A-) af op een begrotingsoverschot van 0,8 procent in 2016. De economie groeit dit jaar naar verwachting met 4,9 procent, wat het resultaat is van een duurzaam mijnbouwbeleid. De florerende diamantindustrie zorgt ervoor dat het bruto binnenlands product per capita hoger ligt dan dat van bijvoorbeeld Mexico en Turkije.’

Afrika in ontwikkeling

Ondanks dat negatieve berichtgeving de overhand heeft, zijn er ook positieve ontwikkelingen gaande in het continent. Het IMF verwacht dat de economische groei in sub-Sahara landen in 2015 4,5 procent zal bedragen, tegenover 3,5 procent voor het wereldwijd gemiddelde. Ook de vooruitzichten op de middellange termijn zijn verbeterd als gevolg van meer politieke en sociale stabiliteit.

Dit heeft ook een positieve impact op kapitaalstromen naar het continent, wat verder bijdraagt aan dalende armoede en verbetering van de niveaus van onder meer de gezondheidszorg en onderwijs. ‘Daarnaast is het continent rijk aan grondstoffen, heeft het sinds 2007 succes met het uitgeven van obligaties in harde valuta en verwacht het IMF voor sub-Sahara landen een demografische transformatie.’

De beroepsbevolking zal per 2030 tot de grootste ter wereld behoren, wat een aanjager kan zijn voor langetermijn economische groei. ‘Het zijn voorbeelden van ontwikkelingen die Afrikaanse landen in staat stellen om zich verder te ontwikkelen van frontier market tot emerging market en wie weet nog verder’, aldus Schumacher. Hij vergelijkt de situatie met die waarin de huidige opkomende markten zich 25 jaar geleden bevonden.

Wisselende rendementen

Als meest ontwikkelde markt behaalde de MSCI South Africa index in 2014 een rendement van 19,8 procent in euro’s. Kenia deed het met 40,5 procent echter veel beter. Nigeria was daarentegen een domper in het Afrikaanse beursfeestje. De dalende olieprijs, de toenemende dreiging vanuit terreurbeweging Boko Haram en de uitbraak van Ebola zorgde voor turbulente marktomstandigheden, waardoor de Nigeriaanse MSCI-index in 2014 met 16,2 procent daalde.

Voor Mark Mobius, de veteraan in opkomende markten van Franklin Templeton Investments, is dit echter geen reden om Nigeria links te laten liggen. Hij stelt dat Nigeria een belangrijke economische speler in de regio is met een grote consumentenmarkt. De presidentsverkiezingen die gewonnen werden door Muhammadu Buhari en de daaropvolgende geordende overdracht van de macht door de zittende president Goodluck Jonathan wijzen volgens hem op mogelijke hervormingen die gunstig kunnen uitpakken.

‘Het land heeft een weging van 23 procent in de portefeuille van Templeton Africa, waarbij vooral de financiële sector op zijn aandacht kan rekenen’, valt analist Schumacher op.

‘Iets waar Cornelis Vlooswijk, beheerder van Robeco Afrika zich bij aansluit. Robeco Afrika heeft meerdere Nigeriaanse banken in de portefeuille, en heeft direct na de positief verlopen verkiezingen de positie in de bank FBN vergroot, dat aantrekkelijk gewaardeerd was op 0,5 maal de boekwaarde en 4 maal de winst.’ 

Aantrekkelijke diversificatie

Beleggen in Afrika gaat gepaard met vele risicofactoren, benadrukt de Morningstar-analist nog eens. Naast de geopolitieke risico’s zijn veel Afrikaanse landen afhankelijk van de grondstoffenhandel. ‘Dat geeft landen de potentie om sterk te groeien, mits er op verantwoorde wijze met de mijnbouw wordt omgegaan. De afhankelijkheid van grondstoffen brengt echter ook volatiliteit met zich mee, wat de afgelopen jaren duidelijk is geworden na de sterke prijsdaling van onder andere olie, ijzererts en koper.’

Ook spelen er specifieke risico’s op het gebied van corporate governance en publicatiestandaarden, wijst hij. Liquiditeit en toegankelijkheid zijn een ander probleem. Het handelsvolume op veel Afrikaanse beurzen is beperkt, waardoor veel handel buiten de beurs om gaat. Daarnaast kan er sprake zijn van restricties voor buitenlandse investeerders, wat het investeren in het Afrikaanse continent bemoeilijkt. Een andere niet te onderschatten factor is het valutarisico.

Tegelijkertijd maakt hun afwijkende profiel Afrikaanse aandelen ook juist aantrekkelijk. Schumacher: ‘Het verschil in prestaties tussen de opkomende Afrikaanse landen en de ontwikkelde landen wereldwijd, maakt het continent interessant om als diversificatie op te nemen in de portefeuille. Zeker omdat emerging markets zich steeds verder ontwikkelen en meer in lijn bewegen met de MSCI World index.’ 

Charlemangne aan kop

De categorie aandelen Afrika bevat een mengeling van fondsen die in Afrika beleggen. Net alleen de blootstelling aan specifieke landen, maar ook wat betreft marktkapitalisaties kan sterk uiteenlopen. Uit de gegevens van Morningstar blijkt bijvoorbeeld dat Carnegie Afrika-fonds 59 procent van het fondsvermogen belegt in large-caps, terwijl dit voor Intereffekt Emerging Afrika slechts 9 procent is. Dit laatste fonds heeft een sterke hang naar small-caps (67 procent), iets waar Robeco Afrika ook van gecharmeerd is (44 procent).

Verder loopt de concentratie van de fondsen sterk uiteen. ‘Robeco Afrika heeft met 124 posities wel de meest gespreide portefeuille op aandelenniveau, terwijl Carnegie Afrikafond juist een sterk geconcentreerde portefeuille heeft van 31 namen, waarbij de top-10 posities 52 procent van de portefeuille beslaan’, aldus Schumacher.

Op sectorniveau vormen banken en verzekeraars voor de meeste fondsen een kernpositie. Dit geldt in mindere mate voor de grondstoffensector, terwijl sectoren als telecom en consumentengoederen weer prominenter in de portefeuilles aanwezig zijn. De top-5 gebaseerd op de rendementen van dit jaar tot nu toe.

Meer achtergronden op Fondsnieuws:

• Mobius: Indexvolgers verhogen volatiliteit in EM