China heeft zijn staatsbedrijven huiswerk gegeven. Eind vorige maand moesten alle Chinese staatsbedrijven een brief inleveren bij de regering. Wat is hun plan om efficiënter te gaan opereren?
Daarbij wordt vooral gedacht aan de juiste incentivering. Dat is nog eens een verfrissende discussie. Terwijl in Nederland gepraat wordt over paal en perk stellen aan ‘exorbitante bonussen’, is in rood China de discussie geopend om management meer financiële prikkels te geven: aandelenopties en cashbonussen.
Met de installatie van Xi Jinping als president nu ruim een jaar geleden, is het hervormingsmomentum dat onder Hu Jintao behoorlijk stilgevallen was weer in een stroomversnelling gekomen. Zo heeft Sinopec, de grote staatsenergiemoloch, aangekondigd op zoek te zijn naar een mede-aandeelhouder uit de private sector voor zijn keten van benzinestations. Die zouden zodoende beter en winstgevender geleid kunnen worden. Een ‘gediversificeerde eigendomsstructuur’ noemt China dat.
Herinnert u zich de tijd nog dat de PTT in de aanloop naar de privatisering ook klantgerichter moest worden? Cultuurschok bij het personeel! Niet langer ambtenaren die om half vijf aan hun stutten trokken, maar commerciële medewerkers die af en
toe moesten overwerken om hun klanten beter van dienst te zijn. De productiviteit en rentabiliteit stegen met sprongen. Logisch gevolg was ook dat er ontslagen vielen.
We zullen zien of China ook dat bereid is toe te laten in het streven naar hogere efficiëntie.
Cultuurschok
Wellicht passender is de vergelijking met de Chinese landbouwhervormingen begin jaren tachtig toen Deng Xiaoping toeliet dat boeren die meer produceerden daar ook voor beloond werden. Dat leidde toen tot een geweldige stijging van de productiviteit en tot het einde van de regelmatige voedselschaarste waar China voordien mee te kampen had.
De cynicus in mij ziet in de opening en hervorming van staatsbedrijven de bevestiging van het naderend faillissement van het systeem. De schulden zijn zo hoog opgelopen en de winst is zo laag dat uiteindelijk maar het tafel zilver verkocht moet worden. Een wanhoopsoffensief dat niet uit overtuiging komt maar uit pure noodzaak. Hoe dan ook zal de staat een stap terug doen en zal het private initiatief veel nadrukkelijker gaan bepalen waar China economisch naartoe gaat.
In mijn hoofd woedt daarom een heftige strijd over de toekomst van China. Zullen de vertraging van de economische groei, de jarenlange misallocatie van middelen en de daarmee gepaard gaande overcapaciteit, leiden tot een Chinese crisis? Of zullen de hervormingen onder leiding van ‘sterke man’ Xi Jinping een nieuwe golf van innovatie en productiviteitsverbetering opleveren met een enorme stimulans voor de groei?
Beleggers in Hongkong zitten op de eerste rij om te zien waar het heen gaat. Het is ook een belangrijke keuze voor de portefeuillemanager. Beleg ik in private bedrijven die niet de ballast van staatsinmenging maar wel hoge beurswaardering hebben? Of ga ik op zoek naar staatsbedrijven die volledig uit de gratie zijn − en dus laag gewaardeerd − en waar de komende jaren een door aandelenopties geïncentiveerd management met nieuw elan de winstmarges wellicht tot grote hoogte zal opvoeren?
Arnout van Rijn is hoofd van het Asia Pacific-team in Hongkong en fondsmanager van het Robeco Asia Pacific Equities-fonds