Een bijzonder voornemen van de regering is dat zij het oproepen tot een bank run onder het strafrecht wil laten vallen.
Bij een bank run nemen klanten massaal hun tegoeden op om deze elders onder te brengen. Bank runs zijn berucht, omdat deze in het verleden menig bank in de moeilijkheden hebben gebracht.
Uiteindelijk kan een run op een enkele bank leiden tot het faillissement van meerdere banken en zodoende een financiële crisis veroorzaken.
Pieter Lakeman
Het huidige voornemen van de regering is ongetwijfeld ingegeven door de oproep van Pieter Lakeman aan de spaarders bij DSB om hun spaartegoed op te nemen. Dit leidde uiteindelijk tot een run op de tegoeden, en tot het faillissement van de bank.
De afwikkeling van het faillissement bracht de nodige kosten met zich mee voor de overige banken en de staat die voor de kosten van het depositogarantiestelsel opdraaiden. En dan waren er nog de ongedekte tegoeden, waar de klanten zelf hun verlies moesten nemen.
Het is een brug te ver om Lakeman verantwoordelijk te stellen voor deze verliezen. Het strafbaar stellen van een oproep tot een bank run zal dan ook weinig veranderen. Immers, de verliezen zijn vaak al eerder gemaakt, en de bank run hoeft niet veroorzaakt te worden door een formele oproep daartoe.
Ook in het geval van DSB is het maar de vraag of de klanten uiteindelijk niet zelf waren weggelopen na alle negatieve publiciteit uit andere bronnen.
Youp van ’t Hek
Daarnaast kan een goed geplaatste grap van een cabarètier als bijvoorbeeld Youp van ’t Hek net zo effectief kan zijn in het wegjagen van klanten bij een bankals bij een biermerk.
Het verbieden van een oproep tot een bank run staat haaks op de vrijheid van meningsuiting. Iedere Nederlander heeft wat mij betreft principieel het recht om te zeggen dat je je geld bij een bepaalde bank weg moet halen.
Daar komt nog bij dat sommige banken hun klanten slecht behandelen, en in zo’n geval is het misschien wel je burgerplicht om anderen daarvoor te waaschuwen. In een markt waar banken concurreren om spaargeld, moet het ook mogelijk zijn om spaargeld weg te halen.
Onvermogen
Het verbieden van het oproepen tot een bank run verbloemt uitsluitend het onvermogen van de overheid en de toezichthouders om controle over de financiële sector te kunnen houden.
In plaats van zo’n verbod is het beter om na te denken over hoe de autoriteiten een snelle interventie kunnen organiseren om de gevolgen van een bank run te beperken.
Auke Plantinga is universitair hoofddocent aan de faculteit economie en bedrijfskunde van de Rijksuniversiteit Groningen.