Nederlanders hebben grote vermogens ondergebracht in pensioenfondsen. Het pensioensparen op deze manier is door de overheid fors gestimuleerd doordat premies van de belasting kunnen worden afgetrokken en het vermogen vrijgesteld is van de vermogensrendementsheffing.
Er is echter ook een grote groep Nederlanders die het met een veel minder riant pensioen moeten doen.
Dit zijn de ondernemers, de ZZP’ers, de uitzendkrachten of werknemers die op basis van payrolling gestationeerd zijn bij een werkgever, maar daarbij slechts beperkt pensioen opbouwen. Deze mensen kunnen extra pensioen opbouwen met behulp van banksparen, het inkopen van uitgestelde lijfrentes, of gewoon zelf te sparen of te beleggen.
Minder aantrekkelijk
Deze alternatieven voor het collectieve pensioen zijn veel minder aantrekkelijk. Je mag geen geld opnemen uit je bankspaarproduct, en een lijfrente kun je meestal niet afkopen of in ieder geval niet zonder hoge kosten. Zelf sparen of beleggen heeft echter als grote nadeel dat je al snel tegen de vermogensrendementsheffing aanloopt. En het allergrootste probleem is dat je vergeet te sparen omdat je financiën het niet toelaten.
Daarbij komt dat veel mensen helemaal niet over hun pensioen na willen denken. Ook in de grote groep van ZZP’ers bestaat er amper belangstelling voor pensioensparen. En als je dan tot inkeer komt, en in versneld tempo alsnog je pensioen wilt opbouwen, dan is de fiscale ondersteuning daarvan beperkt. Het is allemaal nogal ingewikkeld gemaakt en dat helpt niet bij mensen die pensioen als een vervelend probleem zien.
Maak het eenvoudiger
Het is dan ook naar mijn mening een goed idee om de fiscale behandeling van pensioenen sterk te vereenvoudigen.
We moeten voor wat betreft de inkomstenbelasting stoppen met het aftrekken van de premies om deze vervolgens bij uitkering weer te belasten. Dat is onnodige ingewikkeld. Als de premie niet langer afgetrokken kan worden en de uitkering niet langer belast, dan kan de omvang van de beleggingsportefeuille ook veel kleiner worden. Een groot deel van de vermogens van de pensioenfondsen heeft slechts tot doel om later belasting van te betalen.
Trek vrije voet op
Een pensioen – ongeacht of het is opgebouwd via een pensioenfonds, banksparen, een (uitgestelde) lijfrente, en/of zelf beleggen – is niets meer dan vermogensopbouw. Belastingheffing via de vermogensrendementsheffing is dan voldoende. Wel is het zo dat de huidige vrije voet voor de vermogensrendementsheffing van ruim 20.000 euro fors moet worden opgetrokken.
Ter illustratie: een aanvullend pensioen van 20.000 euro vereist een kapitaal van meer dan 300.000 euro. De vermogensrendementsheffing zou dit kapitaal behoorlijk uithollen, en daarom zou de vrije voet van de vermogensrendementsheffing misschien wel naar 500.000 euro moeten gaan.
Een consequentie van dit systeem is dat mensen met hoge pensioenen voortaan vermogensrendementsheffing hierover moeten gaan betalen. Maar het allerbelangrijkste is dat alle vormen van pensioenopbouw fiscaal gelijk behandeld worden.
Het oerwoud aan regelgeving wordt dan weer een klein beetje uitgedund waardoor degenen die zelf verantwoordelijkheid willen nemen het daarbij ook weer een stuk gemakkelijker krijgen.
Auke Plantinga is universitair hoofddocent aan de faculteit economie en bedrijfskunde van de Rijksuniversiteit Groningen.
De informatie in deze column dient niet te worden opgevat als beleggingsadvies, beleggingsaanbeveling, aanbod of uitnodiging om effecten te kopen, te verkopen of anderszins te verhandelen.