Eindelijk is het zover. Verschillende fondsaanbieders komen met kickbackvrije fondsen.
Onder meer BNP Paribas Investment Partners, Robeco en ING Investment Management sorteren daarmee voor op de regelgeving die distributievergoedingen vanaf 1 januari 2014 zal verbieden.
Dit is een belangrijke stap in het transparant maken van beleggingsfondsen, en het dwingt de aanbieders tot het rechtstreeks in rekening brengen van eventuele kosten bij de klant. Een belangrijk gevolg van deze maatregel is dat de tarieven van actieve fondsen veel concurrerender worden met die van indextrackers. De belangrijkste reden dat de total expense ratio’s van actieve fondsen zoveel hoger zijn dan van trackers is het bestaan van kickbacks.
Vergelijkbaar met ETFs
Door het afschaffen van de kickbacks worden de kosten van actieve fondsen vergelijkbaar met die van exchange traded funds (ETFs). Hiermee wordt actief beheer weer een stuk aantrekkelijker. Tegelijkertijd is het te verwachten dat ETFs in prijs dalen.
Ik verbaas me soms wel over de hoogte van de expense ratio’s van trackers. De gemiddelde expense ratio van in Nederland aangeboden ETFs bedraagt zo’n 50 basispunten. Vergeleken met actief beheerde fondsen is dat weinig, maar als je het vergelijkt met de tarieven die bijvoorbeeld OBAM en het Robeco-fonds 15 jaar geleden hanteerden, is het veel. Deze beide fondsen hanteerden in die tijd lagere tarieven, zelfs lager dan die van menig ETF nu.
Nuttig instrument
Met het verdwijnen van de kickback wordt hopelijk een negatief dossier afgesloten. In principe zijn beleggingsfondsen een nuttig instrument voor de belegger met weinig tijd en belangstelling voor het onderwerp beleggen. Hopelijk komt er nu weer meer aandacht voor de positieve functie die beleggingsfondsen vervullen, namelijk als instrument om risico’s te spreiden, zowel vanuit het perspectief van de belegger als vanuit een macro-economisch perspectief.
Wanneer de staatsobligaties van de probleemlanden in Europa bijvoorbeeld niet geconcentreerd hadden gezeten bij een specifieke groep van banken, maar verspreid over beleggingsfondsen, dan had de begrotingscrisis in Zuid-Europa een veel minder grote impact op de economie gehad. De verliezen waren er dan wel geweest, maar hadden niet het kredietbedrijf van de banken hoeven te blokkeren.
Wat dat betreft is het van belang dat de toezichthouders erop toezien dat de beleggingsfondsen blijven wat ze overwegend al zijn: portefeuilles van bij voorkeur fysieke longposities zonder leverage en al te veel financiële derivaten. Dit waarborgt dat beleggingsfondsen zelf geen financiële crisis zullen veroorzaken. Het maakt bovendien voor de particulier duidelijk wat een beleggingsfonds is, en hoe het zich onderscheidt van structured products en hedgefondsen.
Auke Plantinga is universitair hoofddocent aan de faculteit economie en bedrijfskunde van de Rijksuniversiteit Groningen.
De informatie in deze column dient niet te worden opgevat als beleggingsadvies, beleggingsaanbeveling, aanbod of uitnodiging om effecten te kopen, te verkopen of anderszins te verhandelen.