Een groot deel van ons inkomen komt uit kapitaal. De rol van arbeid wordt steeds kleiner.
Dit effect is vooral goed zichtbaar als we ons realiseren dat slechts een handvol mensen betrokken is bij fysieke productieprocessen.
Het is verbazingwekkend om te zien hoe complexe en grote fabrieken door slechts een handjevol mensen worden bediend. Uiteindelijk komen we terecht in een wereld waar de fysiek productie nagenoeg geheel geautomatiseerd is.
Zo bezien is het een groot raadsel dat we met zo velen nog zo hard moeten werken. Natuurlijk werken er veel mensen in de zorg en het onderwijs, arbeid die moeilijk te automatiseren is.
De rest van ons werkt in wat ik de herverdelingseconomie noem. Accountants, bankiers, juristen, marketeers, handelaren en winkeliers zijn enkele voorbeelden van beroepen die intensief betrokken zijn bij de herverdelingseconomie.
Beleggingsfondsen
Een belangrijke functie in de herverdelingseconomie wordt vervuld door de financiële markten, die moeten proberen onze besparingen terecht te laten komen bij productieve investeringen. Beleggingsfondsen maken een belangrijk onderdeel uit van de financiële markten.
Maatschappelijk gezien is het zeer ongewenst om beleggingsfondsen passieve strategieën te laten volgen. Het repliceren van een index zoals dat gedaan wordt in ETF’s en indexfondsen mag dan voor een individuele belegger verstandig zijn, voor de economie als geheel zou het wel eens een dodelijke kunnen zijn.
Zonder beleggers die actief beoordelen of aandelen in ondernemingen of obligaties van ondernemingen en landen zinvolle beleggingen zijn, vervalt het fundament onder de financiële markten.
Kwaad daglicht
In de afgelopen jaren hebben actieve beleggingsfondsen in een kwaad daglicht gestaan, hetgeen leidde tot een massale overstap naar passieve strategieën.
Het uitsterven van de actieve belegger zou net zo dramatisch kunnen zijn als het invoeren van een verbod op accountants. Het directe nut van een accountant is moeilijk aan te tonen en leidt eigenlijk alleen maar tot kosten.
Toch zou het afschaffen van de accountant kortzichtig zijn.
Open vraag
Het is een open vraag of actief beleggen betekent dat een fondsmanager per se de hoogst renderende beleggingen zou moeten kiezen.
Als markten niet goed in staat zijn om onze toekomstige behoeften in te schatten en te prijzen, zoals onze behoefte aan een leefbare omgeving waarbij niet alle natuurlijk hulpbronnen worden uitgeput, dan is duurzaam beleggen ook een zinvolle vorm van actief beleggen.
De functie van beleggingsfondsen in de financiële markt is het bouwen van beleggingsportefeuilles waarin ondernemingen worden geselecteerd die positief bijdragen aan onze toekomstige consumptiebehoeften. Passieve beleggingsfondsen zijn in die zin overbodig.
Auke Plantinga is universitair hoofddocent aan de faculteit economie en bedrijfskunde van de Rijksuniversiteit Groningen.
De informatie in deze column dient niet te worden opgevat als beleggingsadvies, beleggingsaanbeveling, aanbod of uitnodiging om effecten te kopen, te verkopen of anderszins te verhandelen.