Particulieren zoeken betrouwbaar advies, dat gericht is op het maken van een goede keuze uit de verschillende financiële producten die beschikbaar zijn op de markt. We vinden het daarbij belangrijk dat het advies onafhankelijk is.
Om daadwerkelijk onafhankelijk advies te krijgen, zou de consument bereid moeten zijn om de adviseur rechtstreeks te belonen voor zijn inspanning. In de praktijk blijkt dit lastig.
Particulieren zijn doorgaans niet gauw bereid om rechtstreeks te betalen voor advies. In de praktijk ontvangen veel adviseurs een vergoeding van de aanbieders van het product.
Kick back
Een dergelijke vergoeding wordt ook wel een ‘kick back’ genoemd. Deze praktijk is ook bij de verkoop van beleggingsfondsen gangbaar.
Een belangrijk deel van de kosten die door beleggingsfondsen worden gemaakt gaan op aan deze kick backs en aan andere marketingactiviteiten en komen dus niet ten goede aan het beleggingsresultaat.
Overheden en toezichthouders proberen de praktijk van kick backs te beperken. In Nederland zijn kick backs nog wel toegestaan, maar ze moeten wel expliciet gemaakt worden door de onafhankelijke adviseur. Er is relatief weinig wetenschappelijk onderzoek gedaan naar kick backs.
Rol van adviseurs
Een interessante uitzondering is een artikel van Stoughton, Wu en Zechner dat binnenkort verschijnt in de Journal of Finance. Ontwikkelde beleggers met veel kennis van beleggingen hebben doorgaans geen of minder behoefte aan advies.
Adviseurs spelen dus een belangrijke rol in het helpen van minder ontwikkelde beleggers bij het maken van keuzes voor beleggingsfondsen. Deze rol is waardevol, ondanks dat advies kostenverhogend werkt.
Zonder advies zouden particulieren met weinig kennis van zaken mogelijk helemaal niet beleggen. In zekere zin zijn de kick backs die door de industrie worden betaald een subsidie aan minder ontwikkelde beleggers.
Stoughton, Wu en Zechner concluderen op basis van hun analyse dat minder goed presterende fondsen moeilijk te verkopen zijn via het directe kanaal waar de meer ontwikkelde belegger actief is.
Zij zullen beter in staat zijn de minder presterende fondsen te vermijden. Slechter presterende fondsen zullen vooral via adviseurs worden verkocht omdat die een minder ontwikkelde belegger kunnen overhalen toch in zo’n fonds te gaan beleggen.
Kwaliteitssignaal
Beter presterende fondsen worden door zowel adviseurs als via het directe kanaal (de beurs of online trading platform) verkocht. Met name dit laatste is een interessante conclusie, want het suggereert dat een beursnotering voor een beleggingsfonds een kwaliteitssignaal is.
Het is bovendien een eenvoudige vuistregel voor de minder ontwikkelde belegger. Deze kan immers aan zijn adviseur vragen om hem of haar alleen beursgenoteerde fondsen te adviseren.
Auke Plantinga is universitair hoofddocent aan de faculteit economie en bedrijfskunde van de Rijksuniversiteit Groningen.
De informatie in deze column dient niet te worden opgevat als beleggingsadvies, beleggingsaanbeveling, aanbod of uitnodiging om effecten te kopen, te verkopen of anderszins te verhandelen.