De teleurstellende performance van actieve beleggingsfondsen heeft veel beleggers gedreven in de armen van indexfondsen.
De gemakkelijkste manier om in de index te beleggen is met een z.g. ‘tracker’, een speciale categorie beursgenoteerde beleggingsfondsen.
Index beleggen is enorm populair geworden, en volgens sommige schattingen zou de helft van het aandelenvermogen op deze manier belegd worden. Ikzelf heb ook een groot deel van mijn bescheiden vermogen op deze wijze belegd. Het is goedkoop en levert bijna altijd een redelijke performance.
Zorg om passief beleggen
De opmars van de passieve belegger baart ook zorgen. Wanneer beleggers zich niet langer richten op het selecteren van onder en overgewaardeerde aandelen, dan zullen de prijzen van aandelen niet langer de juiste waarde van de onderliggende onderneming weergeven.
Zonder de concurrentie van vele beleggers die eigen afwegingen maken met betrekking tot de waarde van aandelen, zijn de prijzen op aandelenbeurzen niet langer representatief voor hun werkelijke waarde. Hiermee verliest de aandelenbeurs haar rol in de economie om ons spaargeld op een efficiënte wijze naar winstgevende investeringsmogelijkheden te leiden. Zonder een efficiënte aandelenbeurs heeft het weinig zin om een indexbelegger in aandelen te zijn.
Kuddegedrag
Ook een indexbelegger heeft een belang bij voldoende actieve beleggers. Vanuit dit belang is het daarom aan te bevelen om ook actieve beleggingsfonds in portefeuille te hebben. Ik heb geen direct antwoord op de vraag hoeveel procent van uw portefeuille actief belegd zou moeten zijn. Ik heb wel een anekdote over een interessant onderzoek naar kuddegedrag van mensen.
Als onderdeel van dit onderzoek liet men een groep van 500 mensen in een grote hal los met de opdracht om zo maar wat te gaan lopen. Er waren geen leiders in deze groep en er mocht onderling niet gepraat worden. Uiteindelijk bleken mensen in kuddes te gaan lopen net als in de natuur.
Zonder instructies
In een ander experiment liet men eveneens een groep van 500 mensen los, maar nu kreeg een klein deel van deze mensen instructie om naar een bepaalde kant van de hal te lopen. Wanneer een kleine groep mensen deze instructie kreeg, dan kwamen deze mensen uiteindelijk bij de juiste kant van de hal terecht, maar de grote groep zonder instructies bleef in een kudde rondjes lopen.
Als 10 procent of meer van de kudde instructies kreeg om naar een bepaalde kant van de hal te lopen, dan kwamen uiteindelijk ook de mensen zonder instructie naar deze kant van de hal. Wellicht is het resultaat van dit experiment ook geldig voor beleggers.
We zouden het bovenstaande onderzoek dan als volgt kunnen lezen. Als meer dan 10 procent van de mensen fundamenteel onderzoek doet naar aandelenprijzen, dan zal de rest van de beleggers het gemiddelde oordeel van de fundamentele beleggers overnemen. Als belegger zou je dus je geld dan voor 10 procent aan actieve managers moeten toevertrouwen. Verder onderzoek is uiteraard noodzakelijk.
Auke Plantinga is universitair hoofddocent aan de Faculteit Economie en Bedrijfskunde van de Rijksuniversiteit Groningen.