Internationaal gezien zijn onze pensioenfondsen de best gekapitaliseerde ter wereld. Des te verassender is het dat onze fondsen massaal begonnen zijn met het afstempelen van pensioenrechten en het verlagen van uitkeringen.
Dat is geen teken van kwaliteit. Het beeld dat de gemiddelde Nederlander van zijn pensioenfonds had zal hier in de afgelopen maanden zeker onder geleden hebben.De vraag is natuurlijk of het hierbij blijft. De pensioenwereld staat aan de vooravond van grote veranderingen, waarbij het verhogen van de pensioenleeftijd het meest bekend is bij het brede publiek.
Pensioenregeling
Daarnaast worden de risico’s in formele zin ook meer bij de deelnemers in de pensioenregeling gelegd. Het is de vraag of deelnemers zullen begrijpen wat er precies gebeurt bij de overgang van het oude naar het nieuwe systeem. De overgang zal ongetwijfeld voor de nodige onrust zorgen.
Het vertrouwen in ons pensioenstelsel was tot enkele jaren geleden erg groot. En dat was voor een groot deel terecht. Een premie ingelegd bij een pensioenfonds leidt naar mijn mening gemiddeld genomen tot een hogere en meer betrouwbare uitkering dan alternatieven zoals
individueel ingekochte lijfrentes of beleggingen.
Ondanks de vele fouten die pensioenfondsen gemaakt hebben in de afgelopen jaren, denk ik dat deze niet opwegen tegen de extra kosten van individuele oplossingen.
Individuele producten
Individuele producten zijn duur door de extra lasten voor distributie en administratie, en de kans dat mensen verkeerde producten kopen. En dat is nog afgezien van de mogelijkheid dat veel mensen sowieso geen pensioen zouden afsluiten. Wie wil er nu voor zijn 50e denken aan zijn pensioen?
Het is daarom jammer dat de problemen rondom pensioenfondsen het draagvlak ervoor hebben verminderd. Ik kom nogal wat mensen tegen die vinden dat ze hun pensioen in eigen beheer zouden willen doen. En waarom zou dit eigenlijk niet mogen?
Keuzevrijheid
Er bestaat ook nog zoiets als individuele keuzevrijheid. Waarom zouden werknemers de premie voor hun pensioenfonds niet mogen storten in een zelf af te sluiten bankspaarproduct?
Uiteindelijk denk ik niet dat het verstandig is voor het gemiddelde individu om dit te doen, maar ik vind wel dat iedereen dat recht zou moeten hebben.
Dit zou pensioenfondsen ertoe dwingen om duidelijker te maken wat een pensioen is: een harde toezegging van een vast toekomstig inkomen waar je op kunt rekenen, of een zachte toezegging die in waarde wordt verminderd als gevolg van een onduidelijk politiek proces.
De keuze voor de eerste optie zal vermoedelijk sterk gewaardeerd worden. Deelnemers in een pensioenregeling willen vooral
zekerheid.
Auke Plantinga is universitair hoofddocent aan de faculteit economie en bedrijfskunde van de Rijksuniversiteit Groningen.
De informatie in deze column dient niet te worden opgevat als beleggingsadvies, beleggingsaanbeveling, aanbod of uitnodiging om effecten te kopen, te verkopen of anderszins te verhandelen.