In de rumoerige jaren 2007-2009 gebeurde er veel onheilspellends in een veelheid van sectoren en in veel landen.
Wereldwijd dreigde het financieel systeem te imploderen en in veel landen zeeg de woningmarkt met een diepe zucht in elkaar. Dat weten we allemaal. Minder bekend is dat ook het niveau van investeringen in kapitaalgoederen kelderde. In de G7 liet de kapitaalgoederenvoorraad met 15 procent de grootste krimp zien sinds de jaren 30 van de vorige eeuw. De krimp trof niet alleen de onroerend goedsector, maar ook die voor bijvoorbeeld voor machinery & equipment.
Het heeft even geduurd, maar het ziet er naar uit dat ook bij de opbouw van de kapitaalgoederenvoorraad het herstel eindelijk is ingetreden. Schattingen wijzen op een groei van het investeringsniveau met 5 procent in het laatste kwartaal van 2010.
Dat klinkt royaal, maar laat tevens zien dat er nog veel moet gebeuren om alleen al terug te komen op het niveau van 2007. Historisch gesproken blijft het herstel ook nog achter bij eerdere herstelperiodes.
In veertig jaar niet zo laag
Er is voor de vorming van de kapitaalgoederenvoorraad nog veel ruimte. De ratio tussen investeringen en het bruto nationaal product is in de G7 in veertig jaar niet zo laag geweest.
Er zijn niet alleen historische vergelijkingen te maken. Er zijn ook indicatoren anno nu die doen veronderstellen dat het niveau van investeringen in kapitaalgoederen in de komende periode nog fors omhoog kan en zal gaan.
De eerste is het herstel ven het ondernemersvertrouwen. Dat is binnen de Oeso op het hoogste niveau in 25 jaar. Het zijn echter vooral de corporates die bulken van vertrouwen. Het MKB blijft wat dat betreft achter.
Het herstel van het vertrouwen in de toekomst hangt nauw samen met het krachtige herstel van de winstgevendheid. Vooral in de VS heerst er optimisme over een verder herstel van de winstgevendheid.
In Europa is dat minder. Dat is deels te wijten aan de slepende schuldencrisis en de aanhoudende zwakte van de financiële sector. Ook hier kunnen we de geschiedenis als bewijs opvoeren.
Er is een correlatie tussen het herstel van return on equity (RoE) en de trends in de ratio investeringsniveau en bruto nationaal product. Die laatste blijft fors achter bij de ontwikkeling van de RoE.
Veroudering en waardevermindering
Los van de bovengenoemde indicatoren zijn er nog enkele zeer aardse ontwikkelingen die pleitten voor een herstel van de investeringen. De eerste is de veroudering en waardevermindering van de kapitaalgoederenvoorraad en daarmee samenhangende afschrijvingen.
Vooral de afschrijvingen in de sector equipment and software overtroffen royaal de investeringen. Er zijn komende periode forse investeringen nodig om alleen al de krimp te stoppen, niet alleen in de VS maar ook in andere Oeso-landen.
Het is uiteraard positief dat de rente nog steeds op een historisch laag niveau staat en dat in ieder geval in enkele landen de kredietverlening weer wat soepeler verloopt. Los daarvan zitten veel bedrijven op bergen liquiditeiten.
Als de consument dan nog eens wat vaker de portemonnee trekt, dan is een laatste belangrijke horde genomen die een mooi investeringsherstel in de weg zou kunnen staan.
Cor Wijtvliet is zelfstandig gevestigd analist en als partner verbonden aan De Weygerbergen, bureau voor performancemeting en vermogensbegeleiding in Eindhoven.