Economisch gedrag is op verschillende manieren te beïnvloeden. Een recent praktijkvoorbeeld daarvan zijn de bonusregels voor de financiële sector. Uiteindelijk gaat het natuurlijk hier om: geen onverantwoord gedrag uitlokken en liefst zelfs juist verantwoord gedrag bevorderen.
Net als in veel andere sectoren geldt dat de meeste mensen in de financiële sector werk doen waar geen variabele beloning voor nodig is. Aangezien de vaste salarissen inclusief secundaire voorwaarden nog steeds 10 tot 20 procent boven die van andere sectoren liggen, zullen de meeste mensen niet van baan en van gedrag veranderen door de nieuwe bonusregels.
De bonusbeperking heeft echter een nare bijwerking: het maakt het extra moeilijk voor startende partijen om talent aan te trekken en binnen te houden.
Waar grote banken en verzekeraars dat makkelijk kunnen doen door hogere vaste salarissen te bieden (waarbij ze schommelingen in de winst op een andere manier opvangen), is dit voor kleine partijen simpelweg niet mogelijk.
Levensbelang
Dit verschil zorgt voor een extra hoge drempel voor starters. Vernieuwing van de sector door nieuwe partijen is echter van levensbelang voor echte verandering:
De enige manier om mensen ertoe te drijven om altijd de lange termijn en het beste voor de klant in de gaten te houden, is om hen aandelen te laten hebben in het bedrijf, het bedrijfsonderdeel of het team waar ze werkzaam in zijn.
De waarde van die aandelen stijgt alleen maar door klanten binnen te halen en binnen te houden. Dat kan je alleen maar doen door echt waarde voor die klanten te leveren en dat te blijven doen.
Vroeger waren de meeste bedrijven in de financiële sector partnerschappen. Zou je die riskante handelsstrategie ook volgen als het met je eigen geld was? Zou je riskeren dat je een belangrijke klant weggaat omdat je hem voor een hogere winst dit jaar een ‘kunstje geflikt hebt’?
Helaas is het onmogelijk alle huidige grote banken en verzekeraars partnerschappen te maken.
Van onderop
Het echt weer gezond maken van de financiële sector moet daarom van onderop komen: door nieuwe (initieel kleine) bedrijven waar de aandelen in handen zijn van de medewerkers in plaats van anonieme aandeelhouders zoals bij een beursgenoteerd bedrijf.
Kleine bedrijven moeten flexibel kunnen zijn, vooral ten aanzien van de kosten. Zij kunnen toppers niet aan zich binden met dikke vaste salarissen en secundaire voorwaarden.
Aangezien niet iedereen het geld heeft om zich in te kopen, is een ingroeimodel voor aandelenbezit, dat betaald wordt uit een winstdeling (lees bonus), de manier ervoor te zorgen dat medewerkers aandelen krijgen.
Een algemeen bonusverbod of beperking betekent echter een streep door deze route. Het bonusbeleid in zijn huidige vorm vergroot daarom het Calimero-effect: de bestaande, grote, partijen hebben er nauwelijks last van, terwijl er voor de kleinere nieuwkomers weer een hogere drempel is opgeworpen.
Daan Potjer is Senior Manager bij Dynamic Credit en is lid van de Raad van Advies van B.A. van Doorn & Comp.