Bij beleggingsfondsen, actief of index, geldt dat de winnaar vaak alles krijgt. De grote fondsen worden groter, de middenmoot verdwijnt en kleine fondsen komen niet of nauwelijks verder.
Bij ETFs zijn er per index meestal een of twee fondsen waar de bulk van de beleggers zijn geld in stopt, terwijl ook bij de actief beheerde fondsen er steeds meer polarisatie plaatsvindt.
De concentratie van beleggingen in fondsen met een (zeer) grote omvang brengt allerlei consequenties met zich mee:
Liquiditeit
Bij grote posities in individuele instrumenten kan liquiditeit een probleem worden. Het wordt moeilijker de index te repliceren, en bij actieve fondsen kan men niet meer vrijelijk in en uit betekenisvolle posities handelen. Het vermogen om een aantrekkelijk rendement te genereren wordt hiermee verminderd. Ook kan het voorkomen dat het universum van beschikbare strategieën danig wordt verkleind en dat het zelfs onmogelijk wordt om de stijl waarmee een goed rendement in het verleden is behaald in de toekomst voort te zetten.
Onaantastbaar
De beheerder van een zeer groot fonds wordt bijkans onaantastbaar. Vertrek van de ster betekent enorme uitstroom, zoals recent bij het Pimco Total Return-fonds is gebeurd. Fondsenhuizen worden daardoor te afhankelijk van een of een paar fondsen en hun bedrijfsmodel wordt instabiel. Het senior management slikt de nukken van de ster en er ontstaat een machtsvacuüm. Daarin is het zeer moeilijk om kritisch te blijven en mensen scherp te houden.
Een van velen
Een individuele belegger is bij een groot fonds een van de velen, terwijl men bij een klein fonds nog als speciale klant gezien wordt. Goed voorbeeld is het GTAA-fonds van Goldman Sachs. Dit kreeg zware klappen tijdens de crisis en had een zwaar negatief rendement. Beleggers wilden van de beheerders horen wat er aan de hand was en wat ze van plan waren. De beheerders hadden echter alleen tijd voor hun grootste klanten. De anderen kregen hen niet te spreken en stapten daardoor bijna allemaal uit. In Nederland kreeg alleen APG toegang tot de beheerders…
Beleggers, professioneel en particulier, doen er goed aan om niet de ‘makkelijke’ keuze te maken om maar mee te gaan met de meute en ook in de ‘winnaar’ te beleggen. Iedereen doet het, dus zal het wel goed zijn: een recept voor teleurstelling!
Daan Potjer is COO van Dynamic Credit en lid van de Raad van Advies van B.A. Van Doorn & Comp.