Nu het provisieverbod ingegaan is, denkt menig belegger dat zijn adviseur oprecht onafhankelijk is. De belegger betaalt de adviseur voor zijn werk en denkt dat dit de volledige vergoeding is die de adviseur voor zijn diensten krijgt. In diverse gevallen blijkt dit echter niet zo te zijn.
Vooral de grote fondshuizen gebruiken tactieken om adviseurs aan zich te binden die zelfs na het provisieverbod behoorlijk effectief werken: onder de noemer ‘corporate entertainment’ worden adviseurs en fonds-selectoren getrakteerd op etentjes in Michelin sterrenrestaurants, zeiltochten, bijzondere uitvoeringen in het Concertgebouw, autorally’s, en ‘field visits’ in het buitenland, waar na een meeting op kantoor de klant uitgebreid in de watten wordt gelegd (hierbij betaalt het bedrijf van de adviseur vaak wel de vlucht en het hotel, maar wat er verder gebeurd is buiten de radar van compliance…), enzovoort.
Foie gras
Waar natuurlijk niks mis is met een zakenlunch in een ‘gewoon’ restaurant of het uitnodigen van adviseurs voor inhoudelijke seminars, is het bovenstaande simpelweg omkoping te noemen. Welk fonds kies je als adviseur als je weet dat aan die keuze dat leuke tripje naar Boston of Milaan kan vasthangen? Welke fondsenhuizen worden geselecteerd als je boterham met kaas eens in de zoveel tijd door sommigen van hen wordt ingewisseld voor foie gras, kaviaar en flessen wijn van meer dan 200 euro?
Iedere vermogensbeheerder en iedere bank heeft een ‘Code of Ethics’ en bij allen kijkt een compliance officer toe op naleving van de regels die in zo’n code zijn vastgelegd. Er speelt zich echter toch nog veel af buiten het zichtveld van compliance.
Paal en perk
In Engeland stelt de toezichthouder FCA nu paal en perk aan deze praktijken. In een net uitgevaardigde richtlijn wordt precies omschreven wat nog wel toegestaan is op het gebied van ‘corporate hospitality’. Samen met het verbod op provisies en overige vergoedingen van fondsenhuizen aan adviseurs worden hierdoor niet alleen monetaire, maar ook niet-monetaire lokmiddelen uitgebannen.
Een onafhankelijk adviseur moet ook echt onafhankelijk zijn. Dat kan je niet zijn als je geldelijk of via leuke uitjes en etentjes beloond wordt door de fabrikanten van de producten die je kritisch moet beoordelen.
Fondshuizen moeten afhankelijkheid creëren door te doen waar ze hun bestaansrecht aan ontlenen: een goed rendement na kosten genereren voor hun fondsen, bij een redelijk risico. Verder moeten ze duidelijk communiceren en transparant zijn over wat ze doen en gedaan hebben. Omkooppraktijken hebben hier geen rol in en schaden de industrie.
Ook in Nederland moet daarom een eind komen aan dit soort praktijken.
Daan Potjer is Senior Manager bij Dynamic Credit en is lid van de Raad van Advies van B.A. van Doorn & Comp.
De informatie in deze column dient niet te worden opgevat als beleggingsadvies, beleggingsaanbeveling, aanbod of uitnodiging om effecten te kopen, te verkopen of anderszins te verhandelen.