De juf vroeg op de eerste schooldag van mijn zoontje na een uitvoerige uitleg over het speelgoed in de kleuterklas: ‘Dus waar zou je het liefst nu even mee gaan spelen?’ Waarop mijn zoon zonder nadenken antwoordde: ‘Ik speel het liefst met mijn eigen speelgoed, ik wil naar huis.’
Veelzeggend want we doen het liefst wat we kennen, dat waarvan we weten het goed te kunnen. Als we niet af en toe geprikkeld worden om een nieuwe stap te zetten lopen we het risico niet verder te ontwikkelen en stilstand ligt op de loer. In olie- en gasproductie lijkt dat niet veel anders te gaan.
Als we het de CEO van Shell vragen boort en graaft en raffineert hij het liefst nog zo lang mogelijk door, maar ook de leiding van concurrerende bedrijven hebben een duidelijk plan: voldoen aan de vraag naar olie die volgens diezelfde producenten nog jarenlang toeneemt. Met andere woorden, zolang de wereld om olie vraagt zullen wij die leveren. Verantwoorde beleggers hebben wel (of niet) een mening over beleggen in deze sector en worden meestal nerveus over de gevolgen voor de CO2-voetafdruk van hun portefeuilles als gevolg van ‘aandelen olie’.
Met de ramp in de Golf van Mexico nog op het netvlies, afgelopen april zes jaar geleden, horen operationele veiligheid en well management bij het standaard repertoire in deze sector. Op het eerste gezicht is de sector veiliger geworden, maar als je verder kijkt dan de westerse oil majors is het beeld iets minder eenduidig. Steeds vaker is olie- en gas afkomstig van producenten in staatshanden, waarbij ambities op operationele veiligheid en risicomanagement overschaduwd worden door productie- en winstcijfers. En zeg nou zelf, hoeveel waard is een mensenleven als het nationaal inkomen van een land afhankelijk is van inkomsten uit olie- en gas?
PEMEX
Petroleos de Mexicanos is de nationale olieproducent van Mexico. Het bedrijf, en dus het land, lijdt onder de lage olieprijs en snakt al jaren naar mogelijkheden om het tij van de afnemende productie te keren. PEMEX heeft zich voorgenomen om de wereld te laten zien dat het enorme stappen heeft gezet om de belabberde reputatie op veiligheid recht te zetten.
Potentiële projectpartners en toezichthouders zullen daarom onder de indruk zijn geweest van de 33 procent minder incidenten dan het vorige jaar. Dat zijn er niet meer dan 0,38 per miljoen gewerkt uur, daarmee ver onder het internationale sectorgemiddelde. Het werd door het bedrijf gerapporteerd in het maatschappelijk jaarverslag 2014 en naar eigen zeggen een schoolvoorbeeld van “de toewijding van het bedrijf en het belang van transparantie en verantwoording”.
Een oplettende journalist van Reuters merkte op dat het anders zat. PEMEX had de cijfers gemanipuleerd en een nogal vrije definitie gehanteerd van ‘gewerkte uren’. En het maakt nogal een verschil of je incidenten verdeelt over honderd of over duizend gewerkte uren. Vertelt dit voorbeeld ons iets over hoe het met de veiligheid bij olieproducerende bedrijven gesteld is? Misschien niet. Het is wel een signaal over hoe er bij dit ene bedrijf over dit onderwerp gedacht wordt. Kennelijk hoort veiligheid meer bij de afdeling PR en Communicatie thuis dan dat het een geïntegreerd onderdeel van de dagelijkse operationele activiteiten is en onderdeel van een zorgvuldig gekweekte professionele veiligheidscultuur.
Beleggers zullen zeggen in aandelen PEMEX kunnen we niet handelen, onze invloed is beperkt en zij hebben gelijk, de aandelen zijn in Mexicaanse handen. Mijn vrees is echter dat dit niet het enige bedrijf is waar informatie over veiligheid, maar ook broeikasgasemissies en watergebruik beperkt blijft tot foto’s van heren en dames (!) met veiligheidshelmen en blauwe luchten met windturbines op de website. Nog los van de vraag welke rol deze sector te vervullen heeft naar een koolstofarme toekomst, wordt het tijd dat niet-financiële-maar-wel-relevante rapportage serieus genomen wordt. Alleen dan kunnen beleggers geïnformeerde keuzes maken en beslissen of ze mee willen doen of liever naar huis willen.
Dennis van der Putten is hoofd verantwoord beleggen bij Actiam, voorheen SNS Asset Management.
De informatie in deze column dient niet te worden opgevat als beleggingsadvies, beleggingsaanbeveling, aanbod of uitnodiging om effecten te kopen, te verkopen of anderszins te verhandelen.