Exchange Traded Funds (ETFs) ofwel indexfondsen worden massaal aan de man gebracht. Volgens Morningstar is er wereldwijd inmiddels ongeveer 1.000 miljard dollar in belegd. In de VS is de helft van de index fondsen in handen van particuliere beleggers.
Toezichthouders in de VS en Europa maken zich zorgen of de belegger voldoende op de hoogte is van het gevaar van deze index fondsen. De Financial Stability Board (FSB) die is opgericht als antwoord op de excessen van de kredietcrisis wil dat indexfondsen onder strenger toezicht gesteld worden.
De oorsprong van de crisis liggen in de ongebreidelde voortvarendheid waarmee financiële innovaties aan de man gebracht worden zonder oog te hebben voor de risico’s die dit soort roekeloos gedrag voor het financiële systeem met zich meebrengt.
De FSB wijst op de risico’s die de enorme groei van indexfondsen met zich meebrengt. Als deze fondsen te maken krijgen een golf van verkooporders, dan zouden deze indexfondsen kunnen fungeren als de spreekwoordelijke vonk in het kruitvat.
Swapcontracten
Veel indexfondsen gebruiken afgeleide instrumenten zoals swapcontracten om op een kunstmatige manier de relevante index na te bootsen. De FSB wijst op het gevaar van tekortschietende verhandelbaarheid als blijkt dat de swapcontracten die de indexfondsen met de grote zakenbanken afsluiten onder tijdsdruk veel moeilijker afgewikkeld kunnen worden dan voorzien.
Door de groeiende omvang van indexfondsen en hun swapcontracten zou paniek kunnen ontstaan die als een zichzelf versterkende neerwaartse spiraal tot een crash op de financiële markten zou kunnen leiden.
Volgens de FSB is het twee voor twaalf: “If we continue to see that the industry is not paying attention to the calls for caution, it may become necessary to take action.” Op welke acties doelt de FSB?
Voorlichting
Op zijn minst zouden beleggers over dit risico in heldere taal voorgelicht moeten worden. Daarnaast stelt de FSB voor dat ook index fondsen die geen of nauwelijks swaps of andere afgeleide instrumenten gebruiken, limieten opgelegd krijgen voor zogeheten stock lending die zij gebruiken om extra rendement te genereren.
Ook daar ziet de FSB systeem risico’s als dit fenomeen niet ingeperkt wordt.
De FSB merkt op dat de Amerikaanse toezichthouder (Securities and Exchange Commission) zover gaat dat het nieuwe indexfondsen tegenhoudt als deze toestemming vragen om hun product aan beleggers aan te bieden.
De berg indexfondsen die in Europa aangeboden wordt, heeft nog niet de monstrueuze proporties aangenomen zoals in de VS. Er is hier nog tijd om middels regelgeving de zaken alsnog in goede banen te leiden.
Fred Huibers is Fondsmanager HEK Value Funds.
De informatie in deze column dient niet te worden opgevat als beleggingsadvies, beleggingsaanbeveling, aanbod of uitnodiging om effecten te kopen, te verkopen of anderszins te verhandelen.