Centrale banken hebben crises bestreden door de rentetarieven bijzonder laag te houden.
Niet alleen de korte rente staat op historisch lage niveaus. Ook langlopende obligaties geven een relatief laag rendement. Daar komt nu verandering in.
Tot midden jaren zeventig werd ruim een kwart van het wereldwijd bruto nationaal product aangewend voor investeringen. Dit percentage is sindsdien systematisch gezakt naar een niveau van circa 20 procent.
De belangrijkste reden voor de daling is dat, in de meeste Westerse economieën, de groei structureel op een lager plan terecht kwam.
Bovendien zorgden twee oliecrises ervoor dat het Westen zich meer ging richten op dienstverlening omdat de (zware) industrie vaak niet langer kon opboksen tegen concurrentie uit lage lonen landen. Dienstverlening behoeft nu eenmaal minder investeringen dan bijvoorbeeld het in de running houden van een scheepswerf.
China en Japan
Landen die het stokje overnamen van de Westerse (maak)industrie hebben de door de jaren heen bij elkaar vergaarde overschotten veelal belegd in Westerse staatsobligaties. Landen als China en Japan hebben astronomisch bedragen belegd in buitenlandse staatsobligaties.
Een dalende vraag naar kapitaal in het Westen gekoppeld met een toename van aanbod van spaargeld, heeft geleid tot een reëel rendement op Westerse staatsobligaties dat duidelijk onder het langjarige gemiddelde ligt.
In de afgelopen 140 jaar is het reëel rendement op Amerikaanse tien-jaars staatsobligaties gemiddeld bijna 2,5 procent geweest. In de afgelopen jaren was dat rendement vaak minder dan de helft van het langjarige gemiddelde.
Kentering
Er zijn meerdere redenen om aan te nemen dat aan deze uitzonderlijke periode nu een einde gaat komen. Het belang van de opkomende markten in de wereldeconomie neemt gestaag toe en het ziet er naar uit dat de trend door zal zetten.
Opkomende markten laten groeivoeten zien die een veelvoud zijn van de groei die de meeste Westerse landen in de afgelopen decennia hebben gegenereerd. Omdat deze opkomende markten systematisch hun achterstand in infrastructuur zullen wegwerken, blijft de vraag naar kapitaal uit deze landen voorlopig groeien.
Bovendien zullen de landen geleidelijk afstappen van een eenzijdige export gedreven groei door de consumptie een gelijke tred te laten houden met de toenemende welvaart.
De minder hard groeiende exportoverschotten zullen leiden tot een daling van de vraag naar Westerse staatsobligaties.
Tenslotte zullen de lonen in de opkomende markten verder stijgen. Daardoor vervalt de bonus die het Westen heeft gehad in de vorm van de effectieve tempering van de inflatie.
Deze met elkaar samenhangende ontwikkelingen zullen er voor zorgen dat aan de periode van ultra lage rente een einde zal komen.
Fred Huibers is Fondsmanager HEK Value Funds.
De informatie in deze column dient niet te worden opgevat als beleggingsadvies, beleggingsaanbeveling, aanbod of uitnodiging om effecten te kopen, te verkopen of anderszins te verhandelen.