Lars Dijkstra van Kempen Capital Management schreef afgelopen maandag dat als gevolg van de slechte beleggingsresultaten in 2008 de discussie over de toegevoegde waarde van actief beleggen opnieuw is opgelaaid. Vervolgens vraagt hij zich af of passief beleggen wel verstandig is.
Dat de discussie in Nederland oplaait is op zich al veelzeggend. Kennelijk is het iets dat komt en gaat. Dat is vreemd want actief versus passief is een vraag die de essentie van beleggen raakt en die elke belegger zich onder alle omstandigheden altijd zou moeten stellen.
Het illustreert ook hoe ver we hier achterlopen op de Verenigde Staten.
Al een halve eeuw houdt de beleggingsgemeenschap (vooral in de VS) zich bezig met de afweging tussen actief en passief beleggen.
In die periode is een enorme hoeveelheid onderzoek verricht waaruit overduidelijk blijkt dat een grote meerderheid van de actieve beleggers, zowel particulier als professioneel, slechtere beleggingsresultaten behaalt dan passieve beleggers. Wetenschappers onderzoeken ook niet meer of het zo is. Hooguit waarom het zo is. En of de uitzonderingen die wel goed presteren van tevoren te identificeren zijn.
Lees de column van Lars Dijkstra: Actief versus passief
De feiten
Hierbij wat cijfers. Onlangs is de Standard & Poor’s Indices Versus Active Funds Scorecard per eind 2008 gepubliceerd (zie www.standardandpoors.com / Research & Knowledge). Daaruit blijkt dat in de VS vorig jaar 54 procent van de large cap beleggingsfondsen, 75 procent van de mid cap beleggingsfondsen en 84 procent van de small cap beleggingsfondsen achterbleven bij de index.
Over de afgelopen vijf jaar waren de cijfers 72 procent, 79 procent en 85 procent respectievelijk. De resultaten zijn vergelijkbaar met de vorige marktcyclus van vijf jaar (1999 t/m 2003). In alle negen subcategorieën (beleggingsfondsen die beleggen in grote, middelgrote en kleine ondernemingen met waarde, groei of gemengde strategieën) bleef een meerderheid van de beleggingsfondsen over de afgelopen vijf jaar achter bij de index.
In de best presterende categorie (large cap value) moest 53 procent de index voor laten gaan. In de slechtst presterende categorie (small cap growth) maar liefst 96 procent.
Opkomende landen
Bij het beleggen in opkomende landen is het niet anders. Onderzoek van Vanguard laat zien dat 80 procent van de (in Europa gevestigde) emerging markets beleggingsfondsen die onderzoeksbureau Morningstar bijhoudt, de index over de afgelopen tien jaar niet kon bijbenen.
Van de bewering dat het in minder efficiënte markten, zoals small caps en emerging markets, makkelijker zou zijn de index te verslaan blijkt in de praktijk weinig te kloppen.
Hier is ook een goede verklaring voor. Beleggen in minder efficiënte markten brengt hoge kosten met zich mee, waardoor de lat voor actieve beleggers nog hoger ligt dan in efficiënte markten.
Presteren actief beheerde fondsen beter in bear markets (neergaande markten) dan in bull markets (opgaande markten)? Gemiddeld wel. In drie van de zes bear markets sinds 1970 hebben actief beheerde fondsen in de VS de index verslagen.
In de zeven bull markets sinds 1970 is ze dat niet één keer gelukt. Interessant is ook dat in de twaalf maanden na het einde van een bear market, actief beheerde beleggingsfondsen veelal flink achterbleven bij de index. Een belangrijke reden hiervoor is dat actief beheerde fondsen in slechte tijden vaak cash aanhouden.
Index verslaan
Als het keerpunt komt zijn ze niet vol belegd en wachten ze met instappen totdat ze denken dat het herstel beklijft. Dit wachten kost flink wat rendement omdat het herstel van de beurs vooral in de eerste maanden het hardst gaat. Ook de market timing van actieve fondsbeheerders laat dus te wensen over.
Helaas is er niet of nauwelijks onafhankelijk onderzoek naar de prestaties van Nederlandse beleggingsfondsen.
Een blik op de resultaten van de vlaggenschip beleggingsfondsen van de grote, bekende Nederlandse banken en vermogensbeheerders laat echter zien dat over de afgelopen vijf en tien jaar slechts één van de tien wereldwijd beleggende aandelenfondsen de index weet te verslaan. Voor de wereldwijde emerging markets fondsen geldt hetzelfde. Bij de Europese aandelenfondsen is er niet één die zijn eigen doelstelling (de index verslaan) over die periode weet te realiseren.
Goed advies
Lars Dijkstra adviseerde vorige week om u goed te laten adviseren over actief versus passief beleggen. Daar kan ik het alleen maar helemaal mee eens zijn.
Ik zou er nog aan willen toevoegen om daarbij niet alleen naar het rendement te kijken maar ook het risico en dus zaken als eenvoud, transparantie en begrijpelijkheid.
Zijn suggestie om dat bij uw vermogensbeheerder te doen schiet echter tekort. Die maakt geen objectieve afweging van de voor- en nadelen van beide mogelijkheden omdat die aan passief beleggen niets verdient. Beter is het om uw vermogensbeheerder aan te horen over de voordelen van actief beleggen en een indexbelegger de voordelen van passief beleggen te laten uitleggen. Dan kunt u zelf de balans opmaken. Met uw eigen belang voor ogen.
Hendrik Meesman is directeur van Meesman Index Investments.