Ik sprak met een groep Nederlandse mid- en smallcap ondernemers over de crisis en over de relatie met hun banken. ‘Was het niet zo dat de crisis is begonnen met het verlies van vertrouwen tussen de banken?’, zei een ondernemer.
‘En tussen banken en hun klanten? En ten slotte tussen bedrijven onderling? Het zijn de banken die ons in de problemen hebben gebracht, omdat zij hun business niet goed hebben gemanaged!’
We spraken over werkkapitaal, cashmanagement, risico, transparantie, maar ook over bankrelaties en aangescherpte condities. Geen euro rolt bij bedrijven van de tafel, geen euro ligt nutteloos op een bankrekening, tegenpartijrisico’s worden centraal in de gaten gehouden. Cash = king.
Overheidsbanken
Sinds kort is er een novum: de bank in de gedaante van de overheid. Zoals ik het beluisterde, vinden bedrijven niet dat ze er in de ING en ABN AMRO/Fortis een partner bij hebben gekregen. ‘In een crisis leer je je vrienden kennen’, zei de een.
‘Terwijl die zelfde overheid tientallen miljoenen verloor in IJsland en nog steeds risico en cash niet centraal in de gaten houdt. Bij ons noemen we dat wanbeleid’, zei de ander.
De provincies blijven inderdaad op hun cash zitten en niet afstorten bij de centrale overheid die op de kapitaalmarkt datzelfde bedrag teveel leent. Dat is falend cash- en risicomanagement.
Kredietverlening bedreigd
Stringente kapitaaleisen leiden tot het verkorten van bankbalansen en tot het beperken van uitstaande kredieten en margeverhoging. Daarnaast is er ook een rem op de kredietverzekering; limieten worden her en der ingekort of ingetrokken.
Daar waar bedrijven hun concurrentiepositie of zelfs hun bestaan dreigen te verliezen, worden onze banken voor een groot deel door politici geleid en staan bankiers aan de zijlijn. Ik bespeur vervreemding van de klant en als deze politici niet oppassen, ook van hun werknemers. Het zal dan niet lang meer duren of de winstgevende zakentransacties vinden buiten deze instellingen plaats.
Terwijl bedrijfsleven en banken samen zouden moeten optrekken en er best plaats is voor een ‘wij-allen-voor-Nederland’ sfeertje, ligt de nadruk op de waan van de dag. Denk aan de focus op de bonusdiscussie.
Gevoel van urgentie ontbreekt
Er ontbreekt een breed gedragen gevoel van urgentie om bedrijven door deze storm te helpen. Ook ligt het voor de hand dat RBS, dat veel zakelijke klanten van ABN Amro heeft overgenomen, kredietbeperkingsmaatregelen meer op de Nederlandse dan op de Engelse portefeuille laat plaatsvinden.
Ergo, als Nederlandse grootbanken hun balansen moet verkleinen, dan mag dat niet ten koste gaan van kredietverstrekking aan het bedrijfsleven.
Verleggen we onze aanpak niet snel collectief, of te laat, dan zijn deze staatsbanken straks mogelijk zelfs nog mede schuldig aan het niet op gang komen van de kredietverlening, het verslechteren van onze concurrentiepositie en de gedeeltelijke teloorgang van het bedrijfsleven.
Gregor Witteveen is CEO van Keijser Capital en schrijver van de thriller Bonus Time.