Mensen veranderen. Onze voorkeuren, overtuigingen en doelstellingen veranderen continu. Tieners laten tattoos zetten om ze later voor veel geld weer te laten verwijderen. Volwassenen trouwen hun grote liefde om vervolgens weer te scheiden.
Anderen gaan ineens naar de sportschool om de vetrollen kwijt te raken die ze jarenlang zorgvuldig hebben gekweekt. En je moet hartelijk lachen om de foto van tien jaar geleden waarin je die belachelijke broek droeg.
Het grappige is dat we weten dat we in het verleden veranderd zijn, maar dat we tegelijkertijd niet verwachten in de toekomst nog veel te veranderen. We zijn ervan overtuigd dat we nu de persoon zijn geworden die we altijd al hadden willen zijn. We hebben eindelijk de juiste overtuigingen, de juiste smaak en de juiste doelstellingen. Dit verschijnsel wordt de ‘end of history’ illusie genoemd. We geloven dat we zojuist op de top van onze persoonlijke evolutie terecht zijn gekomen. Dit geeft ons een gevoel van tevredenheid en zelfingenomenheid: ‘ik zou willen dat ik toen wist wat ik nu weet.’
Echter, deze illusie is mede verantwoordelijk voor veel slechte (financiële) beslissingen die we in ons leven nemen. Toen proefpersonen werd gevraagd naar hoeveel ze op dit moment bereid waren uit te geven voor een concert van hun favoriete artiest van een decennium geleden, gaven zij aan hier 80 dollar voor over te hebben. Zij waren echter bereid om over tien jaar 129 dollar te betalen om een concert te kunnen bezoeken van hun huidige favoriet. Deze proefpersonen realiseerden zich dat hun favorieten van een decennium geleden, the Backstreet Boys en Snoop Dog, wat van hun glans hadden verloren. Desondanks waren ze ervan overtuigd dat hun huidige favorieten, Rihanna en Wiz Khalifa, voor altijd zouden blijven vlammen.
Maar hoe bepaal ik mijn lange termijn financiële doelstellingen als ik geen idee heb wat ik in de toekomst nodig heb?
Als twintiger ben je niet geïnteresseerd in geld. Op je dertigste heb je alles wat je verdient nodig om je gezin te onderhouden en je hypotheek te betalen. Als veertiger zit je boordevol energie. Je houdt van je werk en negeert je pensioen omdat je niet te stoppen bent. Op je zestigste heb je last van je rug en wil je graag je kleinkinderen wat vaker zien. Hoe dan ook, toekomstige doelstellingen en waarden zijn moeilijk te realiseren, omdat ze in het verleden zo anders waren. Terwijl je dacht dat je in het verleden de juiste beslissingen nam, kunnen een gebroken carrière of gezondheidsproblemen uiteindelijk resulteren in een slecht pensioen. Dit werkt net zo goed andersom. Opeens kun je besluiten dat je voldoende hebt opgebouwd en verschuift je focus naar het behoud van kapitaal.
De ‘end of history’ illusie toont het belang aan om, samen met de cliënt, zijn of haar lange termijn doelstellingen regelmatig tegen het licht te houden. Of zoals de Deense filosoof, Søren Kierkegaard, ooit zei: ‘Life can only be understood backwards; but must be lived forwards.’
Hoe leuk denk jij dat je ‘Game of Thrones’ over tien jaar nog vindt?
Hans Betlem is chief investment officer bij IBS Capital Management.