Het verrassend sterke herstel van de Amerikaanse economie was gedurende enkele kwartalen de belangrijkste reden dat wereldhandelsgroei redelijk op peil bleef. Zo kon de opkomende wereld een dramatische terugval in exportgroei bespaard blijven.
De Europese schuldencrisis zorgde wel voor lagere exportvolumes naar Europa, maar dankzij de VS bleef de totale schade beperkt.
Nu de recessie in Europa verergerd is en de zorgen over de houdbaarheid van de hoge Chinese groei blijven toenemen, lijkt nu ook het Amerikaanse herstel te haperen. Dit verklaart waarom aandelenmarkten wereldwijd onder meer druk zijn gekomen de laatste maanden. Maar ook waarom opkomende markten in het bijzonder het moeilijk hebben.
De laatste handelscijfers uit Azië en Latijns Amerika spreken boekdelen. Voor de eerste keer sinds 2008 is exportgroei in negatief territorium gedoken.
De vraag uit Europa zakt verder weg, terwijl de vraag uit de VS de eerste verzwakking laat zien. En ondertussen is China aan het vertragen. In Korea en Taiwan toonde de exportgroei naar China de grootste achteruitgang de afgelopen maanden, meer dan die naar Europa.
In het eerste kwartaal was het optimisme over de wereldgroeicyclus weer wat toegenomen, door stijgende leading indicators en hoger ondernemersvertrouwen in de meeste landen.
Ondernemersvertrouwen
Maar gezien de aanhoudende problemen in Europa, de vertraging in China en de eerste signalen van een groeihapering in de VS, moet men zich afvragen wat de waarde nog is van die betere leading indicators en dat hoger ondernemersvertrouwen.
De verslechterende handelscijfers in de meest open opkomende markten moeten zeer serieus genomen worden.
Wat zeker ook zorgen baart is de zwakkere Chinese vraag. Al langer zien we een verzwakking van machine-exporten vanuit Duitsland, Japan en Korea naar China. Sinds april zien we de cijfers uit China zelf ook duidelijk verslechteren.
Dit duidt op een lager investeringsgroeitempo in China, wat uiteindelijk voelbaar zal zijn overal in de wereld. China is tenslotte niet voor niets al jaren de belangrijkste groeimotor voor de opkomende wereld.
In de afgelopen weken hebben de Chinese autoriteiten in ieder geval een aantal nieuwe stimuleringsmaatregelen genomen. Dit vergroot de kans op een herstel later dit jaar, maar geeft ook aan dat groei nu zwakker is dan aanvankelijk verwacht.
Vraagcompensatie
Het is van het grootst mogelijke belang voor de andere landen in Azië, maar ook elders in de opkomende wereld, dat de Chinese groei niet verder wegzakt. Want als dit gebeurt, dan is er weinig vraagcompensatie te verwachten uit Europa en de VS.
In de afgelopen tien jaar is het aandeel van Europa, de VS en Japan als bestemming voor exporten uit de opkomende wereld gedaald van 75 procent naar 50 procent.
De handelsrelaties tussen de verschillende opkomende markten onderling zijn dramatisch gegroeid. Deze trend zal doorgaan. De bijdrage van Europa en de VS aan groei in de opkomende wereld zal beperkt zijn. Nu maar duimen dat China niet teveel zal vertragen.
Maarten-Jan Bakkum is beleggingsstrateeg opkomende markten bij ING Investment Management.
De informatie in deze column dient niet te worden opgevat als beleggingsadvies, beleggingsaanbeveling, aanbod of uitnodiging om effecten te kopen, te verkopen of anderszins te verhandelen.