De aankondiging van de ECB dat zij – op verzoek – ‘onbeperkt’ staatsobligaties van noodlijdende eurolanden gaat opkopen, was precies de mededeling waarop beleggers hadden gehoopt.
Het was een noodzakelijke stap om de euro te redden, en een onderstreping van het feit dat centrale banken steeds meer als ‘lenders of last resort’ optreden. Tegelijkertijd moeten we ons afvragen of het laten draaien van de geldpers langzamerhand niet te verslavend wordt.
De afkoeling van de wereldeconomie lijkt in toenemende mate een structureel in plaats van een cyclisch verschijnsel, met name door de combinatie van hoge schuldniveaus en nadelige demografische ontwikkelingen.
Weinig andere opties
Ondertussen hebben beleidsmakers door de beperkte beschikbaarheid van ‘traditionele’ economische medicijnen – het verder verlagen van de rente of van de belastingen – weinig andere opties meer dan het bij herhaling aanzetten van de geldpers.
De afgelopen jaren hebben de financiële markten elke nieuwe liquiditeitsinjectie enthousiast ontvangen, hoewel de perioden van euforie steeds korter zijn geworden en de roep om ‘meer’ elke keer luider klinkt. Met andere woorden: de drug werkt, maar is verslavend.
Bijeffecten
Steeds wanneer een nieuw ‘shot’ wordt toegediend, presteren risicovolle activa beter dan de markt. Maar er zijn ook potentiële bijeffecten, die onder meer af te lezen zijn aan de hoge 12-maands correlatie tussen de relatieve performance van financiële instellingen en de prijs van goud.
Elke keer dat de aandelenkoersen van financials omhoogschieten, doet de prijs van goud dat ook. En omgekeerd. Na elk liquiditeitsshot nemen de risico’s voor financiële instellingen af, maar neemt het gepercipieerde risico van toekomstige inflatie toe.
Onlangs kondigden naast de ECB ook de Amerikaanse en Japanse centrale bank een nieuwe ronde van ‘kwantitatieve versoepeling’ aan. De ECB stelt de drug, zoals gezegd, in ongelimiteerde hoeveelheden beschikbaar, zolang de gebruikers er zelf om vragen en langdurig toezicht accepteren.
Voor de korte tot middellange termijn is dit een levensvatbare oplossing, aangenomen dat de aanvragers bereid zijn om mee te blijven werken en aangenomen dat hun onderliggende problemen meer cyclisch dan structureel van aard zijn.
Echte test
En dat is bepaald niet zeker! Maar de echte test ligt waarschijnlijk nog enkele jaren in de toekomst, wanneer de ontwikkelde wereld voldoende economisch momentum moet hebben herwonnen om de traditionele medicijnen weer te kunnen toedienen.
Gebeurt dat niet, dan zou een blijvende verslaving aan de liquiditeitsdrug inderdaad kunnen leiden tot inflatoire bijeffecten, ook al lijkt de onderliggende trend nog steeds deflatior.
Zelden in de geschiedenis is de wereldeconomie aan een potentieel zo verslavende drug als de geldpers blootgesteld. Gelukkig zijn beleidsmakers bekwaam en zich bewust van de risico’s.
Dat neemt echter niet weg dat het uitermate belangrijke en delicate evenwicht in beleggingsportefeuilles tussen nominale activa en (risicovollere) reële activa weleens heel langzaam zou kunnen verschuiven… ten faveure van laatstgenoemde.
Ad van Tiggelen is senior strateeg van ING Investment Management.
De informatie in deze column dient niet te worden opgevat als beleggingsadvies, beleggingsaanbeveling, aanbod of uitnodiging om effecten te kopen, te verkopen of anderszins te verhandelen.