De huidige problemen in de Europese Unie zijn gigantisch. Zonder Europese steun was Griekenland bankroet geweest.
Wanneer de staatschuld in de EU fors toeneemt, kan dit op termijn leiden tot een federaal Europa. De Nederlandse geschiedenis is hiervan het voorbeeld.
Aanvankelijk bestond Nederland uit zeven soevereine staten. Het nastreven van de gezamenlijke doelen kostte geld en hiervoor werden schulden aangegaan.
Uiteindelijk was de aflossing van de schuld een reden om de zeven provinciën tot één land samen te voegen.
Doorschuiven
In de geschiedenis zijn er vaak conflicten geweest over het afstaan van macht aan een instantie die boven een soeverein land staat, zoals nu in de Europese Unie. In het verleden werden landen door oorlogen en crises tot samenwerking gedwongen.
Uit eigenbelang werd macht afgestaan om te zorgen voor vrede en welvaart. De rekening wordt gewoonlijk betaald door het land dat het meeste te verliezen heeft bij een crisis. In de Republiek der Verenigde Nederlanden was dit het gewest Holland, in de EU is dit Duitsland.
Het aangaan van schulden om financieringsproblemen op te lossen schuift begrotingsproblemen door naar de toekomst. Uiteindelijk moet de rekening echter betaald worden.
Berooid
In de Republiek der Verenigde Nederlanden hadden de afzonderlijke staten fiscale autonomie. Alleen oorlogen werden door de Staten samen betaald. De gouvernementele structuur was echter zwak en veel macht lag bij het gewest Holland, dat veel aan de internationale handel verdiende.
De Unie, het overkoepelende orgaan van de zeven Staten, had weinig belastinginkomsten en kon met moeite schuld uitgeven. Na het voeren van enkele oorlogen was de Republiek berooid en belast met torenhoge schulden.
Vooral omdat het bestuur van de Unie ineffectief was gebleken vormden de gewesten in 1795 de Bataafse Republiek. Het gewest Holland was hiervan voorstander, aangezien men vond dat andere provinciën te weinig belasting betaalden voor de financiering van de oorlogen en de schuld.
Parallellen met EU
In die jaren werd de rente op de schuld eenzijdig verlaagd. Het nog jonge Koninkrijk der Nederlanden ging zelfs over tot een eenzijdige vermindering van de schuldenlast. Wanneer je de geschiedenis van de Republiek leest, dringen zich de parallellen op met de EU.
De besluitvaardigheid van Europese instellingen is in veel gevallen zwak. Europees president Van Rompuy stelt nu voor dat de EU zelf obligaties uit gaat geven. Hierdoor kunnen financieringsproblemen naar de toekomst worden geschoven. Wanneer landen autonomie willen houden, moet de schuldenlast snel omlaag worden gebracht.
Het is eerlijk wanneer de zuidelijke landen hun zwarte economie beperken en meer belasting heffen, naast maatregelen om de economieën flexibeler en competitiever te maken. De kans is anders aanwezig dat we opnieuw eindigen als een Bataafse Republiek, waarbij we onze fiscale autonomie volledig kwijt zijn.
Jan Frederik Slijkerman is belegger high yield obligaties bij Aegon Asset Management.
De informatie in deze column dient niet te worden opgevat als beleggingsadvies, beleggingsaanbeveling, aanbod of uitnodiging om effecten te kopen, te verkopen of anderszins te verhandelen.