Hypotheekrentes zijn sinds de crisis een stuk hoger geworden vergeleken met Nederlandse staatsleningen.
Laatst woonde ik een discussie bij, waar gesteld werd dat spaargeld voor banken een stuk duurder is geworden. Hierdoor kost een hypotheek meer. Voor consumenten kan het lastig worden hun hypotheek tegen gunstige tarieven te verlengen. Ze worden hierdoor aangespoord om meer te sparen en minder te lenen. Ook voor beleggers is sparen aantrekkelijker geworden.
Laatst liet iemand me een analyse zien van de Nederlandse bankensector als geheel. Van alle leningen die zij hebben uitstaan bij bedrijven en consumenten (hypotheken), is maar een klein deel met spaargeld gefinancierd. Het gaat om ongeveer 750 miljard euro aan leningen tegenover 530 miljard aan deposito’s.
Als alle Nederlandse leningen en hypotheken verlengd gaan worden, moeten banken dit financieren. Nu nog worden hypotheken voor een groot deel gefinancierd door securitisaties (de beruchte pakketjes hypotheekleningen) en interbancaire leningen. Het is zeer wel denkbaar dat deze financieringsbronnen in de toekomst kleiner worden. Het mogelijke financieringstekort wordt door specialisten de “funding gap” genoemd.
Het bancaire toezicht bepaalt voor een groot deel hoe de balans van banken eruit ziet. Er zijn regels voor het minimum aan eigen vermogen dat banken aanhouden en over de hoeveelheid spaargeld die ze moeten aantrekken. De regels worden in de toekomst strenger. Dit maakt krediet duurder.
Het comité voor banktoezicht in Bazel heeft onderzoek gedaan naar de lange termijn effecten. Deze zijn relatief beperkt in een nieuwe evenwichtssituatie. Er wordt rekening mee gehouden dat de rentemarge voor banken stijgt met een tiental basispunten tot ruim een half procent, indien er strenge kapitaaleisen gesteld worden en veel spaargeld beschikbaar moet zijn bij een bank.
Hoewel dit te overzien is, is het twijfelachtig of banken het nieuwe evenwicht bereiken zonder de kredietverlening terug te brengen. Wanneer banken geen eigen vermogen ophalen bij aandeelhouders, kunnen ze de balans immers versterken door minder uit te lenen.
Ook is een mogelijk effect dat consumenten meer gaan sparen wanneer de rente stijgt. Dit is normaal gedrag volgens de economische theorie. In Amerika zijn particulieren recent ook meer gaan sparen om van hun schulden af te komen. Dit heeft een negatief effect op de consumptie en de economische groei, aangezien een gespaarde euro niet uitgegeven wordt.
Het is aannemelijk dat er een nieuw evenwicht ontstaat na de crisis, met iets duurdere hypotheken, veilige banken, een hogere spaarrente en minder schulden. Nu maar hopen dat we het nieuwe evenwicht bereiken zonder een groeivertraging.
Hopelijk letten de toezichthouders er ook op dat er voldoende krediet beschikbaar is. Voor beleggers is het de verwachting dat sparen aantrekkelijk blijft door de schaarste aan spaargeld.
J.F. Slijkerman is belegger high yield obligaties bij Aegon Asset Management.
De informatie in deze column dient niet te worden opgevat als beleggingsadvies, beleggingsaanbeveling, aanbod of uitnodiging om effecten te kopen, te verkopen of anderszins te verhandelen