De traditionele kerntaak van Europese centrale banken is het beheersen van de inflatie. De recente crisis heeft geleerd dat een rente die te lang laag blijft bijdraagt aan het nemen van risico door beleggers. Volgens het eerste kwartaalbericht van dit jaar bekijkt De Nederlandsche Bank of de beleidsdoelstelling van de ECB bijgesteld moet worden.
Het kost echter tijd om uit te zoeken wat de exacte relatie is tussen de rente, inflatie en financiële onevenwichtigheden. De rente zal daarom voorlopig niet verhoogd worden om bubbels door te prikken. Beleggers blijven dus risicovolle beleggingen opzoeken.
Risico nemen
Driejarige Nederlandse staatsobligaties geven een lage rente van minder dan 1 procent, veroorzaakt door de historisch lage beleidsrente. Beleggers die rendement nodig hebben, zoals meestal pensioenfondsen, worden hierdoor aangemoedigd om risico te nemen en bijvoorbeeld bedrijfsobligaties te kopen: er valt met een spaarrekening immers niks te verdienen.
Ondanks de lage rente hoeft de inflatie op de korte termijn niet op te lopen. Traditioneel gezien wordt de rente bepaald door de verwachte inflatie en de benutting van capaciteit in de economie. Momenteel is er nog ongebruikte productiecapaciteit en verwacht de markt geen extreme inflatie. Er zijn in Europa relatief veel mensen werkloos en de meeste bedrijven hebben ruimte om hun productie te verhogen. Het risico op grote loonstijgingen en prijsstijgingen van goederen lijkt dus beperkt, waarbij de prijsstijging van grondstoffen buiten beschouwing gelaten wordt.
Gevolgen voor andere activa
Een lage rente heeft echter ook gevolgen voor de andere activa, zoals huizenprijzen. Voor de crisis zijn de prijzen van huizen in Amerika hard gestegen. Het is aannemelijk dat de lage rente hieraan bijdroeg. Het was voor mensen makkelijk om geld te lenen en dit in hoger renderende beleggingen te investeren.
Op termijn kan dit leiden tot onrendabele investeringen. Dan worden er bijvoorbeeld te veel huizen gebouwd, zoals net in Spanje gebeurd is. Wanneer in het verleden beleggers samen te veel risico hebben genomen, kunnen verliezen voor macro-economische problemen zorgen, zoals we nu ervaren. Het is moeilijk om te beoordelen wanneer een lage rente leidt tot het nemen van te veel risico door beleggers. En dit is ook niet de primaire taak van beleidsmakers.
Onevenwichtigheden
Toch is dit zeer relevant omdat er op de langere termijn grote macro-economische onevenwichtigheden kunnen ontstaan. De ECB kan hier bij de implementatie van monetair beleid rekening mee houden, omdat ook voor de ECB financiële stabiliteit belangrijk is.
Vooralsnog is er meer debat noodzakelijk over de doelstellingen en gevolgen van monetair beleid. Er zijn op korte termijn dan ook geen beleidswijzigingen te verwachten, omdat deze tijd kosten. Er is echter alle reden om nieuwsgierig te zijn naar de plannen van de centrale bankiers.
J.F. Slijkerman is belegger high yield obligaties bij AEGON Asset Management.
De informatie in deze column dient niet te worden opgevat als beleggingsadvies, beleggingsaanbeveling, aanbod of uitnodiging om effecten te kopen, te verkopen of anderszins te verhandelen.