Wat dacht u van de volgende krantenkoppen: ‘Te veel auto’s falen APK keuring. Minister stelt verlaging testeisen voor’, of ‘Te weinig onderwijzers voor basisscholen. Minister schrapt antecedentenonderzoek’? Dergelijke maatregelen zijn toch te gek voor woorden?
Echter, dat is exact wat er nu wordt voorgesteld voor pensioenfondsen. De volatiliteit van de dekkingsgraden is te hoog aldus de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, dus passen we de regels aan.
Dat de volatiliteit van dekkingsgraden hoog is, vertelt ons niets nieuws: pensioenbeleggen is risicovol.
Dit betekent niet dat we ons hoofd in het zand moeten steken. Prudentie is een leidend principe in de auditindustrie en elke verzekeraar en bank is gedwongen om hieraan te voldoen en hierover verantwoording af te leggen.
Regelgeving
Wereldwijd wordt regelgeving geïntroduceerd om financiële instellingen te verplichten risico beter te managen. De introductie van Solvency II en Basel III zijn daar uitstekende voorbeelden van. Voor pensioenfondsen in Nederland hebben we een vergelijkbare regelgeving in de vorm van het FTK. Verdienen onze pensioenfondsen dan een andere aanpak?
Verzekeraars en banken zijn verschillend van pensioenfondsen. De aandeelhouder van de verzekeraar of bank kan zijn aandeel verkopen als hij het niet eens is met de strategie van de onderneming. Ook de klant kan zijn verzekering ergens anders afsluiten of zijn rekening sluiten en zijn geld meenemen.
Bankenstelsel
Maar terwijl een particulier kan besluiten waar hij bankiert of zich verzekert, heeft de pensioengerechtigde die keuze niet. 10 jaar opbouw kan niet zomaar naar een ander pensioenfonds overgeheveld worden. Ook heeft de pensioengerechtigde geen stem in de aandeelhoudersvergadering.
Banken hebben jarenlang slechte beleggingen gemaakt en veel te veel risico genomen. In 2007 en 2008 barste de bubbel en de consument maakte zich zorgen of de pinautomaat de volgende dag nog wel zou werken.
Om dit in de toekomst te voorkomen werden er wereldwijd nieuwe regelgevingen geïntroduceerd, zodat het bankenstelsel nooit meer zo dicht bij de afgrond zou komen.
Volatiliteit in kaart
Dus wie geeft de pensioenspaarders een stem? Wie is de ombudsman die mismanagement in de pensioenwereld aan de kaak moet stellen?
De regelgever en de toezichthouder natuurlijk. Maar die eerste zegt nu, dat die regeltjes waar de rest van de financiële wereld zich aan dient te houden veel te streng zijn voor pensioenfondsen.
De huidige regelgeving laat zien dat de pensioenbalans volatiel is en dat er niet voldoende kapitaal op de balans staat. Zeker niet om alle deelnemers een waardevaste eindloonregeling aan te bieden. Diep in ons hart weten we dat allemaal wel. Er is te weinig gespaard en we leven allemaal te lang.
Prudente regels
De huidige, prudente regels voor pensioenfondsen, laten zien dat de balans volatiel is. Volatiel, omdat pensioenfondsen in het verleden sommige risico’s ongemoeid hebben gelaten (zelfs waar deze risico’s duidelijk omschreven waren in de regelgeving).
Conclusie is dan ook dat een pensioenfonds risicovol moet beleggen, zolang het maar weloverwogen risico’s zijn en pensioenfondsen openheid van zaken bieden over welke risico’s er gelopen worden.
Jeroen Wilbrink is Investment Director European LDI & Fiduciary bij F&C Groep.