In Nederland doen we veel dingen anders dan elders, deze verschillen vallen mij op omdat ik zelf bijna mijn halve leven buiten Nederland heb gewoond. Een goed voorbeeld is hoeveel nieuws wij met onze kinderen delen.
Niet alleen zijn concepten als Jeugdjournaal uniek voor Nederland, ook de hoeveelheid tijd die scholen besteden aan het bespreken van actueel nieuws is typisch voor ons landje.
Een van de gevolgen hiervan is dat ik soms thuis dingen moet uitleggen uit het nieuws, waardoor ik door de kinderlijke naïviteit van mijn kroost, zelf vaak weer aan het denken wordt gezet. Met de recente aangekondigde beursgang van verscheidene Nederlandse bedrijven was het tijd om de term ‘aandeelhouders’ uit te leggen.
‘Dus dat zijn de bazen van de fabriek?’, ‘Nee, de eigenaren, niet de bazen.’ ‘Maar als de eigenaren niet de baas zijn, waarom zijn ze dan eigenaar? Werken ze in de fabriek?’ ‘Nee ze werken er niet en hebben ook maar een klein stukje van de fabriek.’ ‘Dus iemand kan één machine hebben? Waarom wil je een machine hebben als je er niet werkt?’ ‘Omdat de aandeelhouder het geld krijgt dat de fabriek verdient.’ ‘Maar dat is toch niet eerlijk als hij er niet werkt?’
Marx
Het is mij inmiddels duidelijk dat kinderen worden geboren als marxisten. Zij zien op school kinderen met nieuwe fietsen en dure kleren, maar ook anderen die het moeten doen met de afdankertjes van broertjes of zusjes. Kinderen zijn sociaal, hebben empathie en delen graag met klasgenootjes.
In kapitaalmarkten kunnen wij iets leren van onze kinderen. Volgens de econoom Friedman was winst maken het enige doel van bedrijven. Tegenwoordig worden ook maatschappelijk verantwoorde, en milieuvriendelijke bedrijfsvoering, empathie met de werknemer en in- komensongelijkheid belangrijker.
Na de bankschandalen, maar ook Enron en Volkswagen, moeten aandeelhouders weer aan het werk, stemmen over beloningen en ingrijpen wanneer het management steken laat vallen. De eigenaren van kapitaal zijn ook niet meer de grote industriëlen. Ondanks alle focus van economen als Piketty en Varoufakis op de superrijken, hebben wij ook een samenleving waar veel kapitaal collectief wordt aangehouden, door staatsfondsen of collectieve pensioenfondsen, waar het beleggingsrendement de eenvoudige arbeiders ten goede komt.
Die potjes met kapitaal hebben in mijn ogen een heel belangrijke taak: niet alleen het oppotten van geld, maar ook het creëren van werkgelegenheid en investeren in schone energie en nieuwe technologieën. Infrastructuur, medische ontwikkeling, maar ook ontwikkeling van derdewereldlanden. Pensioenfondsen hebben een verantwoordelijkheid naar hun deelnemers, maar ook naar de kinderen van deelnemers en de bredere collectieve samenleving. Dividenden en coupons oppotten is niet meer acceptabel; stem, beslis, steun en investeer, want met eigendom komt verantwoordelijkheid. Karl Marx en mijn kinderen zouden trots zijn.
Jeroen Wilbrink werkt bij NN Investment Partners op de afdeling Integrated Clients Solutions.