Risicomanagement en vermogensbeheer gaan niet hand in hand, zo stelde De Nederlandsche Bank eerder.
In praktijk komt de stelling er op neer dat de slager zijn eigen vlees niet keurt, aldus de DNB vorig jaar in interviews. De vermogensbeheerder als keurslager dus. In het geval van het slagersgilde is er sprake van een onafhankelijk kwaliteitsinstituut. Hygiëne van de winkel, werkplaats en opslagruimten worden gekeurd. Tevens worden diverse producten bacteriologisch onderzocht.
Ook de vermogensbeheerindustrie is onderhevig aan keuring. Terwijl de (keur)slagersindustrie een vrijwillige code hanteert, worden vermogensbeheerders gecontroleerd door verschillende officiële instanties zoals de Autoriteit Financiële Markten.
De Wet Financieel Toezicht regelt dit. Daarnaast krijgen vermogensbeheerders een keurmerk in de vorm van bijvoorbeeld een SAS-70 / AAF 01/06 of ISAE-verklaring. Alle ‘slagersjongens’ zijn ook nog eens individueel voorzien van keurmerken als DSI-registraties, SFA ‘approvals’ of CFA/RBA-kwalificaties.
Niet genoeg
Maar blijkbaar is dit niet genoeg. Stel, je geeft je vermogensbeheerder een risicokader: in dat geval zou zo’n uitvoerder nog wel eens kunnen gaan overwegen om nog risicovoller te gaan beleggen dan is afgesproken. En om die boefjes tegen te houden, is er blijkbaar onafhankelijk risicomanagement nodig.
Dus daarom stelt DNB onafhankelijke controle van het beleggingsmandaat voor, oftewel een ‘countervailing power’. Een onafhankelijke controlefunctie die bekijkt of de vermogensbeheerder zich wel binnen het mandaat heeft gehouden. Is dit echter niet de rol van het pensioenbestuur?
Op het moment dat het pensioenbestuur de beheerder een mandaat meegeeft, is er over dit mandaat nagedacht. Elementen als risico, rendement, langetermijndoelstellingen, filosofie van de pensioenorganisatie e.d. komen allemaal aan bod bij het bepalen van een beleggingsmandaat.
Het pensioenfonds denkt hier dus over na, heeft een mening en deelt die mening met de vermogensbeheerder. Het pensioenfonds beschikt dan ook over voldoende kennis om de uitvoering van dit mandaat te controleren.
Controle op risico’s?
Misschien bedoelt men dat er controle nodig is over de genomen risico’s binnen het mandaat? De DNB spreekt namelijk over illiquide instrumenten, optionaliteit en leverage.
Waarschijnlijk duidt men op de gestructureerde producten zoals CDO’s, subprime en andere varianten, die begin deze eeuw in grote hoeveelheden werden gekocht door beleggers.
Maar daar was toch al ‘onafhankelijk’ risicomanagement in de vorm van de creditrating van bedrijven? AAA-papier bleek niet te zijn wat het was. Een historisch laagtepunt in de uitbesteding van risicomanagement.
Ondanks de problemen tijdens de crisis van 2008 zijn veel vermogensbeheerders correct omgesprongen met deze situatie. Eigen intern risicomanagement signaleerde risico’s waar de ratingbureaus in faalden.
Juist evenwicht
In praktijk zijn risico en rendement onontkoombaar met elkaar verbonden. Het is de taak van pensioenbestuur om een besluit te nemen over juist evenwicht tussen beide en zodoende het mandaat te definiëren.
De taak van de vermogensbeheerder is echter om in de rapportage aan te tonen dat gekozen doelstellingen bereikt zijn, de wijze waarop deze bereikt zijn en zo de controle door het pensioenfonds te vereenvoudigen.
In 1974 kocht mijn grootmoeder een heel varken en die ochtend had zij zelf het arme beest op de markt uitgezocht. Een slager kwam langs om op de keukentafel voor mijn kinderogen het beest te slachten en vervolgens verdwenen de karbonaadjes voor enkele maanden de vriezer in.
Als je geen tijd hebt om zelf je varken uit te zoeken en het mes schoon te maken, dan ga je naar de keurslager of een supermarkt die vertrouwen uitstraalt. Natuurlijk let je zelf op de uiterste houdbaarheidsdatum, maar je gaat er ook vanuit dat de slager zelf ook zijn vlees goed in de gaten houdt om zo zijn reputatie te beschermen.
Jeroen Wilbrink is Investment Director European LDI & Fiduciary bij F&C Groep.