Raghuram Rajan behoort tot het selecte groepje topeconomen dat de financiële crisis zag aankomen en hier actief tegen waarschuwde. Hij is de voormalige Chief Economist van het Internationaal Monetair Fonds en tegenwoordig hoogleraar aan de universiteit van Chicago.
In het boek ‘Fault Lines, How Hidden Fractures Still Threaten the World Economy’ legt hij uit hoe de financiële crisis heeft kunnen ontstaan en geeft hij een groot aantal aanbevelingen om een herhaling in de toekomst te voorkomen. Het boek is een groot succes en heeft in 2010 de Financial Times Business Book of the Year prijs gewonnen.
Breuklijnen
De crisis is in zijn ogen veroorzaakt door drie ‘breuklijnen’ die elkaar in de loop der tijd hebben versterkt. Het eerste breukvlak is veroorzaakt door de politieke reactie op de toenemende inkomensongelijkheid in de VS.
Globalisering en digitalisering hebben ervoor gezorgd dat het inkomensverschil tussen laag- en hoogopgeleiden verder is toegenomen. En omdat de mens een relatief dier is, is dit moeilijk te verkroppen voor de achterblijvers. Door het makkelijker te maken om geld te lenen voor consumptie kunnen politici deze toegenomen ongelijkheid tijdelijk verbloemen, aldus Rajan.
Handelsbalansen
Als tweede breuklijn identificeert hij de verschillen tussen de handelsbalansen van verschillende landen. Die verschillen zijn veroorzaakt door de manier waarop deze landen in het verleden hebben gekozen te groeien. Denk hierbij aan exportgeoriënteerde landen versus landen die zijn georiënteerd op groei van de binnenlandse bestedingen.
De laatste breuklijn die Rajan benoemt, ontstaat wanneer het transparante, op contracten gebaseerde westerse banksysteem in aanraking komt met het op relaties gebaseerde banksysteem in de rest van de wereld.
Een kritische noot
Het boek gaat uitgebreid en met veel voorbeelden in op ieder van de drie breuklijnen. De oorzaken van de problemen klinken allemaal bijzonder logisch. Naar mijn mening schuilt daar echter ook het gevaar van de redeneertrant die Rajan volgt.
Zo schaart hij Duitsland in het rijtje probleemveroorzakende landen omdat het zo succesvol is met de export en de binnenlandse vraag maar beperkt groeit. De boosdoener is in dit type landen de overheid, die de exportsector stimuleert en de binnenlandse economie beschermt.
Duitsland
Maar in Duitsland is dit naar mijn mening helemaal niet het geval. Duitsland is onderdeel van de EU en kan dus de binnenlandse markt moeilijk beschermen tegen buitenlandse concurrenten.
Bedrijven die zich richten op de binnenlandse markt zijn bovendien helemaal niet inefficiënt. Aldi en Lidl zijn bijvoorbeeld in heel Europa formidabele concurrenten van lokale supermarktketens.
De impact van de Duitse eenwording in 1991 wordt door Rajan in zijn geheel niet genoemd en heeft volgens mij toch echt een grote impact gehad op de binnenlandse dynamiek.
Bijzonder interessant
Buiten deze punten vind ik het wel een bijzonder interessant boek. Vooral de uitgebreide beschrijving over de manier waarop de Amerikaanse politiek zelf de subprime markt extreem heeft gestimuleerd via Fannie Mae en Freddie Mac is zeer de moeite waard.
Ook de aanbevelingen die hij doet om een volgende financiële crisis te voorkomen zouden verplichte kost moeten zijn voor de financiële sector, toezichthouders, politici en andere regelgevers.
Joost de Graaf is senior portfolio manager van het hoogdividendaandelenteam van Kempen Capital Management.
De Graaf schrijft maandelijks op persoonlijke titel een recensie over een voor professionele beleggers relevant boek.
De informatie in deze book review dient niet te worden opgevat als beleggingsadvies, beleggingsaanbeveling, aanbod of uitnodiging om effecten te kopen, te verkopen of anderszins te verhandelen.