Lords of finance, The Bankers who broke the World, van Liaquat Ahamed, verscheen op een goed gekozen moment: eind 2008, toen de wereld dacht aan het begin van een depresssie te staan.
Het onderwerp dat Liaquat Ahamed heeft gekozen is de depressie van de vorige eeuw.
Als lezer had ik onmiddellijk het gevoel dat ik dit boek had moeten lezen in februari 2009, dan had ik vooral de kansen gezien die in elke crisis steken en had ik daar sterker op ingespeeld.
Beurscrash 1929
De depressie van de jaren dertig van de vorige eeuw was het gevolg van een samenloop van omstandigheden. De beurscrash van 1929 zorgde behalve voor veel leed onder beleggers ook voor aardschokken in het financiële systeem.
De Federal Reserve en de politiek grepen niet adequaat in en dat leidde tot een eerste ronde aan bankfaillissementen en economische contractie.
Naast deze ontwikkelingen, gaat Ahamed in zijn boek in op de Europese situatie. Hierbij spelen de herstelbetalingen een hoofdrol waartoe Duitsland bij het Verdrag van Versailles gedwongen was.
Deze herstelbetalingen waren van een zodanige omvang dat Duitsland niet meer in staat was de binnenlandse economie op te bouwen. Dit leidde tot interne economische problemen, tot stopzetting van de herstelbetalingen en gevoelens van revanchisme.
Domino-effect
Internationaal was een domino-effect er het eerste, voelbare gevolg van: banken die geld hadden geleend aan Duitsland kwamen in nood, de geldhoeveelheid kromp. Groot-Brittannië werd gedwongen om van de goudstandaard af te stappen en dat leidde tot een bankrun in ondermeer de VS.
De geldhoeveelheid nam verder af en de Fed was door een gebrek aan instrumenten en archaïsche regels niet in staat om deze krimp door monetaire expansie op te vangen.
Deze gecombineerde Amerikaanse en Europese ontwikkelingen culmineerden in het voorjaar van 1932 in een wereldwijde depressie.
Daaraan vooraf ging vrijwel alles mis wat maar mis kon gaan: een zware beurscrash, bankruns en faillissementen, kredietkrimp en deflatie en een opeenstapeling van gebrekkige of zelfs contraproductieve maatregelen van politiek en centrale banken. In vergelijking daarmee lijkt de kredietcrisis van 2008/2009 kinderspel.
Sleutelrol voor Roosevelt
‘Lords of Finance’ gaat uitgebreid in op de maatregelen die genomen zijn om de economie uit de crisis te halen. Daarin speelt president Roosevelt een sleutelrol: hij heeft de moed en het leiderschap gehad om de gouden standaard op te heffen en daarmee inflatie te creëren, die de motor van de economie weer op gang zou brengen.
Het boek is uitzonderlijk goed geschreven en de auteur heeft een uitgebreid bronnenonderzoek gedaan.
Het is een aanrader voor zowel professionals als leken die de huidige crisis in het perspectief willen zien van de Grote Depressie – een tijdperk bovendien dat Fed-president Ben Bernanke uitvoerig heeft bestudeerd en als referentie hanteert voor het huidige Amerikaanse monetaire beleid.
Joost de Graaf is senior portfolio manager van het hoogdividendaandelenteam van Kempen Capital Management.
De Graaf schrijft maandelijks op persoonlijke titel een recensie over een voor professionele beleggers relevant boek.
De informatie in deze book review dient niet te worden opgevat als beleggingsadvies, beleggingsaanbeveling, aanbod of uitnodiging om effecten te kopen, te verkopen of anderszins te verhandelen.