Het is lang geleden dat een academisch boek over (tot recent), relatief archaïsche onderwerpen als overheidsschuldpapier, (hyper)inflatie, wisselkoersen en bankencrisissen in korte tijd zoveel aandacht heeft gekregen.
De timing van de uitgave van This Time is Different – Eight Centuries of Financial Folly’ van Carmen M. Reinhart en Kenneth S. Rogoff is dan ook perfect.
Eind vorig jaar toen de ergste vrees rond de bankencrisis was weggeëbd en beleggers zich juist zorgen begonnen te maken over de financiële positie van een aantal landen. Daarnaast is alle aandacht een indicatie dat het boek helder en toegankelijk is geschreven.
Financiële apocalypse
‘This Time is Different’ behandelt alle mogelijke financiële crises die zich de afgelopen acht eeuwen hebben voorgedaan. Een crisis kan vele oorzaken hebben, maar loopt bijna altijd op dezelfde manier af: met een financieringsprobleem voor de overheid en/ of een bankencrisis.
Deze gebeurtenissen worden veelal vergezeld door inflatieproblemen en heftige bewegingen op de valutamarkten. Tezamen zou je deze elementen de ‘four horsemen of the financial apocalypse’ kunnen noemen.
Nu heeft u waarschijnlijk al veel over het boek gehoord en zijn de belangrijkste conclusies in allerlei fora uitgebreid besproken. Moet u het boek nu alsnog lezen? Ja, zeker als u als beleggingsprofessional actief bent. Moet u het hele boek lezen? Niet per se. Lees eerst het voorwoord waarin per hoofdstuk de onderwerpen worden toegelicht. Op basis hiervan kunt u goed bepalen welke delen voor u het meest relevant zijn.
Casus Griekenland
Wat leert ‘This Time is Different’ ons over de situatie in Griekenland? Bijna geen enkel land is het gelukt om op eigen kracht te herstellen van een schuld versus bnp ratio van boven de 90 procent, zo leert het boek.
Griekenland zit hier ruim boven. Ook al krijgt het nu hulp van de EU bij de financiering van deze schuld, dat betekent nog niet dat het deze keer ’different’ zal zijn. Vrij snel aan het begin van het boek geven de auteurs al aan dat naast de ’ability to pay’ ook de ’willingness to pay’ van belang is.
Over drie jaar zijn door de ingrijpende bezuinigingen de economie en het begrotingstekort van Griekenland gekrompen, maar de overheidsschulden verder opgelopen. De schuld / bnp ratio is dus verder verslechterd terwijl de economie kleiner is dan vóór de crisis. De ’ability’ om de schulden terug te betalen is dus verslechterd.
Mes op de keel
Daarnaast is de kans groot dat er dan een nieuwe regering is aangetreden (of er binnen korte tijd verkiezingen zijn). Door het kleine begrotingstekort wordt het nu zeer aanlokkelijk voor Griekenland om het hard te spelen tegen zijn schuldeisers.
Voor de financiering van de overheid heeft het land de internationale financiële markten niet meer nodig, want er is genoeg geld als ze stoppen met rentebetalingen en aflossingen.
Met het mes op de keel moeten de houders van Grieks staatspapier dus een herstructurering accepteren. Ik verwacht dat Nederland van de 5 miljard euro die we de Grieken lenen slechts de helft terugkrijgt. Hopelijk worden Griekse vakanties ter compensatie goedkoper dan nu.
Joost de Graaf is senior portfolio manager van het hoogdividendaandelenteam van Kempen Capital Management.
De Graaf schrijft maandelijks op persoonlijke titel een recensie over een voor professionele beleggers relevant boek.
De informatie in deze book review dient niet te worden opgevat als beleggingsadvies, beleggingsaanbeveling, aanbod of uitnodiging om effecten te kopen, te verkopen of anderszins te verhandelen.