De jubelverhalen over de sterke economische ontwikkeling van China konden de laatste jaren niet op. De hele wereld keek met verwondering en enige jaloezie naar de sterke groeicijfers die China jaar op jaar liet zien.
Zelfs de grote recessie van 2008 en 2009 had ogenschijnlijk weinig impact op China. Je hoorde zelfs geluiden dat het grotendeels staatsgeleide economische systeem van China beter was dan het Westerse, kapitalistische systeem. Een doorwrocht tegengeluid op deze jubelverhalen wordt uit de doeken gedaan in Red Capitalism; The Fragile Financial Foundation of China’s Extraordinary Rise van Carl E. Walter en Fraser J. T. Howie.
De auteurs hebben beide twintig jaar ervaring in de Chinese financiële sector en hebben een actieve rol gespeeld in de hervormingen van deze sector. Het boek beschrijft deze hervormingen die eind jaren zeventig door Deng Xiaoping werden ingezet.
Geen cent te makken
Een schitterende anekdote geeft perfect weer hoe slecht het in de jaren zeventig gesteld stond met de Chinese economie na de verwoestende werking van de culturele revolutie.
In 1974 wilde Deng Xiaoping met een Chinese delegatie naar een speciale bijeenkomst van de Verenigde Naties in New York. Voor deze trip was natuurlijk geld nodig, Amerikaanse dollars wel te verstaan.
Na een intensieve zoektocht bleken de Chinese banken in totaal slechts 38 duizend dollar te bezitten. Ondanks dit gebrek aan kapitaal is de Chinese economie toch spectaculair gegroeid.
Financiering van de economische groei
Deze groei is initieel gefinancierd door de spaarzin van de Chinese burger. Deze spaargelden werden door de vier grote staatsbanken vervolgens uitgeleend aan de state owned enterprises (SOE’s).
In de relatie tussen de vier grote staatsbanken en de SOE’s ontstond de grootste weeffout van het Chinese economische systeem. Binnen het communistische partijkader staan (en stonden) de CEO’s van de grote banken een rang onder de bazen van de SOE’s.
Als de CEO van een SOE de CEO van een grote bank belt met het verzoek een lening te verstrekken dan kan deze niet veel anders zeggen dan ’prima kameraad.’
Doordat de rentepercentages ook nog zijn vastgezet, is de enige mogelijke uitkomst een gigantische berg probleemleningen.
Dit gebrek aan risk based pricing van leningen is tot op de dag van vandaag niet opgelost. De centrale bank en het ministerie van Financiën hebben de banken een aantal keer moeten herkapitaliseren. Dit lijkt de inflatie ook aangewakkerd te hebben.
Closed capital account
Doordat de inflatie structureel hoger is dan de rente die op spaarrekeningen wordt geboden en China een closed capital account kent (geld kan het land nauwelijks uit) heeft de Chinese burger slechts twee mogelijkheden de inflatie voor te blijven.
Dit is beleggen in Chinees vastgoed of op de aandelenbeurzen van Shenzen en Shanghai. Dat dit met veel passie en overgave wordt gedaan mag dus ook niet verwonderlijk worden geheten. Dat er als gevolg hiervan regelmatig bubbels in deze markten ontstaan natuurlijk ook niet.
Zolang China een closed capital account behoudt, zal de Chinese overheid waarschijnlijk wel in staat blijven de economische groei te stimuleren. Daarom is het niet te verwachten dat de renmimbi de dollar de komende tien of twintig jaar als internationale reservemunt van de kroon zal stoten.
Absolute aanrader
Hier zijn nog een aantal fundamentele financiële en economische hervormingen in China voor nodig. De in het boek geschetste animositeit tussen de centrale bank en het ministerie van financiën zal er waarschijnlijk voor zorgen dat dit nog jaren op zich zal laten wachten.
Het boek lees je in ongeveer twee weekendjes uit. In die twee weekenden heb ik meer over de werking van het Chinese financiële en economische systeem geleerd dan van de analistenrapporten over Chinese banken die ik jarenlang heb gelezen. Dit boek is dus een absolute aanrader.
Joost de Graaf is senior portfolio manager van het hoogdividendaandelenteam van Kempen Capital Management.
De Graaf schrijft op persoonlijke titel recensies over een voor professionele beleggers relevant boek.
De informatie in deze book review dient niet te worden opgevat als beleggingsadvies, beleggingsaanbeveling, aanbod of uitnodiging om effecten te kopen, te verkopen of anderszins te verhandelen.