Begin dit jaar stond de wereldeconomie op instorten. Net op het moment dat het elastiek leek te knappen, speelden centrale banken hun laatste troefkaart.
Door massaal en gecoördineerd de geldpersen aan te zetten schoot het elastiek vervolgens omhoog. De wereldeconomie herstelde vanaf maart sneller dan menigeen destijds voor mogelijk hield.
Na de ‘grote recessie’ was het ‘grote herstel’ een feit. Voordat het elastiek echter weer tot rust zal komen en een nieuw evenwicht zal vinden, zijn er nog een flink aantal naschokken te verwachten. Het zijn deze naschokken die de komende jaren tot een boom-bust patroon in de conjunctuurcyclus en financiële markten zullen leiden.
W-scenario
In april eindigde ik mijn column met de observatie dat we, na ‘The Great Recovery’ in 2009, rekening moesten houden met een langdurig (oplopend) W-vormig patroon. De structurele problemen waren immers niet verdwenen.
Voor 2010 zie ik de eerste voortekenen van de derde poot van de ‘W’ opdoemen. Een dubbele dip die volgend jaar waarschijnlijk vooral zichtbaar wordt op de aandelenmarkten.
Dubbele dip lijkt mogelijk
Ten eerste prijzen aandelenmarkten niet langer de ondergang van de wereld in. Na de sterke koersstijgingen handelen we nu in de buurt van ‘fair value’. Hoewel aandelen nog niet duur zijn, nemen de risico’s wel toe.
Ten tweede lijkt het momentum van de wereldeconomie in de komende maanden zijn (voorlopige) hoogtepunt te bereiken.
In de eerste helft van 2010 neemt de kans op tegenvallers toe. De positieve effecten van de voorraadopbouw van bedrijven ebben weg.
Balansproblemen
Bovendien komt de groei van de kredietverlening door de balansproblemen van zowel consumenten (vraag) als banken (aanbod) maar moeizaam op gang. Dit blijkt uit het feit dat ondanks de enorme geldinjecties van centrale banken de omloopsnelheid van geld nog steeds daalt.
Ten derde zal het sentiment op de financiële markten volgend jaar vooral worden bepaald door het beleid van centrale bankiers. De onzekerheid rond de timing van de exitstrategie is een van de meest cruciale thema’s.
Romen de centrale bankiers de enorme hoeveelheid liquiditeiten te vroeg af, dan is een nieuwe neerwaartse deleveraging-spiraal mogelijk. Wachten ze daarentegen te lang, dan zal de inflatiegeest uit de fles komen.
Lichten niet meer op groen
Onze signalen voor de waardering van aandelen, de economische cyclus en het sentiment onder beleggers staan niet langer op groen. Na het zeer sterke herstel van financiële markten dit jaar lijkt het daarom raadzaam om weer meer oog voor de risico’s te hebben.
De overvloedige liquiditeit en de extreem lage korte rente houden de fantasie nog een tijdje levend, maar begin volgend jaar zal de rek wel uit het elastiek zijn.
Lars Dijkstra is chief investment officer van Kempen Capital Management.
De informatie in deze column dient niet te worden opgevat als beleggingsadvies, beleggingsaanbeveling, aanbod of uitnodiging om effecten te kopen, te verkopen of anderszins te verhandelen.