Decennialang brachten Nederlanders hun geld naar Belgische banken. Tegenwoordig brengen Belgen hun geld naar Nederlandse banken. Een betere illustratie voor het feit dat de wereld drie jaar na de start van de kredietcrisis nog steeds in verwarring is, kan ik nauwelijks verzinnen.
Nog steeds bieden Nederlandse banken de hoogste spaartarieven in Europa, een situatie die gezien de rentestanden op financiële markten rustig onzinnig genoemd mag worden.
Het is een goed voorbeeld van de ongewenste neveneffecten van overheidsingrijpen. En de politici zich maar afvragen waarom de kredietverlening in ons land zo moeilijk op gang komt.
Er zijn nog veel meer voorbeelden van een omgekeerde wereld op financiële markten. Zo lag de swaprente normaliter altijd boven de rente op staatsobligaties. Nu is dit al jaren andersom.
En decennialang lag het dividendrendement op aandelen onder de rente op staatsobligaties, maar tegenwoordig is dat omgekeerd. Heel lang zag men obligaties in ‘emerging markets’ als risicovoller dan die in ‘developed markets’. Ook daar lijken inmiddels de bordjes verhangen.
Paradigmawisseling
Maar de meeste impact voor zowel particuliere als professionele beleggers zal de komende jaren uitgaan van een fundamentele paradigmawisseling tussen obligaties en aandelen. Tot dusverre is er in 2010 sprake van een zeer sterke instroom van kapitaal in Europese en Amerikaanse obligatiefondsen.
Zowel particulieren als pensioenfondsen hebben steeds meer rente-exposure gekocht. Obligaties worden nog altijd gezien als veilig en aandelen als risicovol. Niet onlogisch gezien het deflatoire economische klimaat van de laatste jaren en al helemaal niet onlogisch gelet op wat wij allemaal geleerd hebben op de universiteit.
Staatsobligaties
Staatsobligaties hebben een zeer laag risico en een laag rendement, Aandelen hebben een hoog risico en een hoog rendement. De heer Markowitz trok daar een lijn door en won er de Nobelprijs mee.
Uit onze jaarlijkse update van de langetermijnscenario’s blijkt echter dat het verwachte rendement op Duitse en Nederlandse staatsobligaties voor de komende tien jaar slechts 1,5% per jaar zal bedragen. De vergelijkbare rendementsverwachting voor Europese aandelen is 7,5 procent per jaar.
Trekken we daar een bescheiden inflatieverwachting van 2,5 procent van af, dan gaan beleggers de komende tien jaar 1 procent per jaar reëel verliezen op obligaties en houden ze op aandelen nog 5 procent per jaar aan reëel rendement over.
Strategische mix
Het is de tijd van het jaar waarin veel bestuurders van pensioenfondsen zich afvragen of ze de goede strategische beleggingsmix hebben.
De cruciale vraag die zij daarbij iedere keer zouden moeten stellen is: ‘Worden we op lange termijn voldoende beloond voor de risico’s die we nemen?’
Het antwoord daarop is klip en klaar: we worden niet langer beloond om in obligaties te beleggen en goed beloond voor het beleggen in aandelen. Kortom, obligaties zijn risicovoller en aandelen zijn veiliger dan je denkt. Dat is pas de wereld op zijn kop!
Lars Dijkstra is chief investment officer van Kempen Capital Management.